Мәғлүм булыуынса, Ишембай районындағы Торатау тәбиғәт ҡомартҡыһы ғына түгел. Ул башҡорт халҡы өсөн тарихи объект булараҡ та бик әһәмиәтле. Сөнки был тау халҡыбыҙҙың боронғо тарихы менән тығыҙ бәйләнгән.

Торатау 1965 йылдан алып тәбиғәт ҡомартҡыһы статусын йөрөтә һәм дәүләт тарафынан һаҡлана. Унда Башҡортостандың Ҡыҙыл китабынан үҫемлектәрҙең 16 төрө үҫә, шуларҙың һигеҙе - Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабынан. Кешеләр тауға менгәндә был үҫентеләр тапала һәм уларҙың һәләк булыу ихтималлығы ҙур ине. Шиханды, ундағы флораны, фаунаны һаҡлау маҡсатында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров башланғысы менән тауға күтәрелеү өсөн хәүефһеҙ баҫҡыс төҙөлдө, экоһуҡмаҡ һалынды.
"Беҙ Торатау шиханына баҫҡысты астыҡ", - тип яҙҙы республика етәксеһе Радий Хәбиров үҙенең телеграм-каналында һәм республиканың "Торатау" геопаркы биләмәһен артабан үҫтереү буйынса ҙур пландары булыуын билдәләне. Экоһуҡмаҡтың оҙонлоғо - 412 метрҙан ашыу, бөтәһе 697 баҫҡыс. Баҫҡысты төҙөү өсөн 75 тонна металл ҡулланылған. Башҡортостан Башлығы һүҙҙәренсә, туристар өсөн тәбиғәт ҡомартҡыларын асып, тирә-яҡ мөхиткә зыян килтермәү, бай үҫемлек һәм хайуандар донъяһын һаҡлау өсөн барыһын да эшләргә кәрәк. "Баҫҡыс үҙенсәлекле флораны һәм фаунаны кеше йоғонтоһонан һаҡларға мөмкинлек бирә. Мин Башҡортостан халҡынан һәм ҡунаҡтарынан тәбиғәткә һаҡсыл ҡарауҙарын һорайым. Барыһын да ғәжәйеп гүзәл төбәгебеҙгә саҡырам", - тип өҫтәне Радий Хәбиров.
...Көн менән төн тигеҙләшкән көндө йыл һайын ғаилә менән Торатауға менергә ғәҙәтләнгәнбеҙ. Быйыл да барырға насип булды. Быға тиклемгеләренән айырмалы, менеп төшөүгә 2 сәғәт кенә ваҡыт китте. Экобаҫҡыстан күтәрелеү бик уңайлы. Туристар туҡтап ял итеп алһын һәм тәбиғәткә ҡарап һоҡланһын өсөн эскәмйәләр ҡуйылған. Ямғыр һәм елдән ышыҡланыр урындар ҙа бар. Һуҡмаҡ ярайһы киң генә. Менеп төшөүселәр бер-береһенә ҡамасауламай. Кеше бик күп булыуға ҡарамаҫтан, тығын да юҡ. Ололар ҙа, бәләкәй балалар ҙа бер ауырлыҡһыҙ күтәрелә ала. Экобаҫҡысҡа тиклемге юлда ла уңайлыҡтар булдырылған, ял итеп алырға эскәмйәләр урынлаштырылған.

Ләйсән СӘЛИХОВА.
"Киске Өфө" гәзите, №26, 2023 йыл

КИРЕ СЫҒЫРҒА