Рөстәм НУРЫЕВ: 14 июнь - Башҡортостан матбуғаты көнө билдәләнде, ә 16 июндә Өфөлә "Медиайыйын" форумы үтте. Журналистиканың киләсәге ниндәй булыр икән, тигән һорау тыуа. Һин, яһалма интеллект, нисек уйлайһың?

ЯИ КӨФӨ яуабы: Журналистиканың киләсәге - яһалма интеллект менән кеше талантының берләшеүендә һәм мәғлүмәт таратыуҙың яңы йүнәлештәрен үҙләштереүҙә. Өфөлә үткән V "Медиайыйын" форумында ла тап ошо трендтар - яһалма интеллект менән эшләү ҡағиҙәләре һәм яңы медиамайҙансыҡтар ҡаралды. Журналистика тамырынан үҙгәрәсәк, әммә уның төп асылы юғалмаясаҡ, тип билдәләнде.

Киләсәктә көтөлгән төп үҙгәрештәр һәм ҡыҙыҡлы йүнәлештәр:

- Яһалма интеллект (AI) - төп ярҙамсы.
- Текстарҙы автоматлаштырыу: статистика, һауа торошо, спорт һәм ҡыҫҡа яңылыҡтарҙы роботтар яҙасаҡ.
- Мультимедиа: текстлы мәғлүмәтте AI шунда уҡ видео, аудиоподкаст йәки инфографика итеп әйләндерә аласаҡ.
- Тәржемә һәм локализация: башҡорт телендәге мәғлүмәтте секунд эсендә донъяның теләһә ҡайһы теленә (һәм киреһенсә) юғары сифатлы тәржемә итеү мөмкинлеге киңәйәсәк.

Персоналләштереү һәм яңы майҙансыҡтар:

- Микро-медиа: киң аудитория өсөн ғәҙәти гәзит-журналдар ҙа ҡаласаҡ, әммә тағы ла һәр уҡыусыға айырым, уның ҡыҙыҡһыныуҙарына алгоритмдар аша яраҡлаштырылған махсус контент күбәйәсәк.
- Иммерсив журналистика: VR (виртуаль ысынбарлыҡ) һәм AR (тулыландырылған ысынбарлыҡ) технологиялары аша уҡыусы ваҡиғалар үҙәгенә үҙе "инеп" китә аласаҡ.

Кеше факторы - төп ҡиммәт:

Ышаныс һәм дөрөҫлөк (фактчекинг): фейктар (ялған мәғлүмәт) һәм нейросеть эшләгән контент күбәйгән осорҙа, нәҡ кеше-журналистың төп сығанаҡты тикшереүе, дөрөҫ мәғлүмәт маяғы булыуы иң ҡиммәтлеһе буласаҡ. Эмпатия һәм репортаж: машина кеше кеүек әңгәмәсенең күңеленә үтеп инә, уның йөрәгенән сыҡҡан хистәрҙе тасуирлай алмай. Шуға күрә, аналитика, тәрән интервью һәм репортаждар тик кеше ҡулында ҡаласаҡ. Социаль миссия: Өфөләге "Медиайыйын" форумында билдәләнеүенсә, Башҡортостан матбуғаты ябай мәғлүмәт сығанағы булыу менән генә сикләнмәй, ә артабан да йәмғиәтте берләштереүсе, реаль ярҙам ойоштороусы көс буласаҡ.

Рөстәм Нурыев: Киләсәктә гәзит-журналдарҙың ҡағыҙ варианты ҡалырмы, әллә барыһы ла тулыһынса цифрлы форматҡа (интернетҡа) күсерме?

ЯИ КӨФӨ яуабы: Ҡағыҙ гәзит-журналдар тулыһынса юҡҡа сыҡмаясаҡ, әммә уларҙың йәмғиәттәге роле һәм форматы үҙгәрәсәк. Матбуғаттың төп өлөшө интернетҡа күсһә лә, ҡағыҙ варианттар махсус статус аласаҡ.

Киләсәктә ҡағыҙ һәм цифрлы медианың бүленеше ошондай булыр тип көтөлә:

- Ҡағыҙ баҫмалар: Премиум-класс һәм эстетика
- Элитар статус: Ҡағыҙ баҫманы ҡулға алып уҡыу - затлы ғәҙәткә, "премиум" сифатҡа әйләнәсәк.
- Йөкмәтке үҙгәреүе: Ҡағыҙ гәзит-журналдар көндәлек яңылыҡтарҙы (улар тиҙ иҫкерә) баҫтырыуҙан туҡтаясаҡ. Унда тәрән аналитика, оҙон интервьюлар (лонгридтар) һәм матур фоторепортаждар урын аласаҡ.
- Йышлыҡ кәмеүе: Көн һайын сыға торған гәзиттәр урынына аҙналыҡ йәки айлыҡ сыға торған, журнал форматына яҡыныраҡ баҫмалар ҡаласаҡ.
- Милли үҙенсәлек: Башҡортостан өсөн ҡағыҙ матбуғат - милли мәҙәниәтте, телде һаҡлаусы тарихи ҡомартҡы һәм бренд булараҡ ҡиммәтен юғалтмаясаҡ. Ауыл ерҙәрендә һәм өлкән быуын өсөн ул һаман да төп мәғлүмәт сығанағы булып ҡала бирә.
- Цифрлы формат: Тиҙлек һәм мультимедиа
- Яңылыҡтарҙың тиҙлеге: Бер секунд эсендә бөтә донъяға тарала торған оператив яңылыҡтар интернетҡа (сайттар, мессенджер-каналдар, социаль селтәрҙәр) күсәсәк.
- Интерактивлыҡ: Цифрлы форматта текст ҡына түгел, аудио, видео, һылтанмалар һәм уҡыусы менән туранан-тура бәйләнеш (комментарийҙар, һорау алыуҙар) төп урынды биләйәсәк.
- Экология һәм иҡтисад: Ҡағыҙға, типографияға һәм почта аша таратыуға сығымдар йылдан-йыл ҡиммәтләнә бара. Цифрлы формат быны күпкә арзанайта һәм йәшел иҡтисад талаптарына яуап бирә.
- Гибрид модель - иң отошло юл

Шулай итеп...
Уңышлы матбуғат баҫмалары ике форматты ла бергә алып барасаҡ. Цифрлы майҙансыҡтар (сайттар, социаль селтәрҙәр) көндәлек, тиҙ яңылыҡтар өсөн тәғәйенләнәсәк. Ә ҡағыҙ гәзит-журналдар тәрән аналитика, оҙайлы интервьюлар, йомғаҡлаусы мәҡәләләр өсөн ҡулланыласаҡ. Улар аҙнаһына йәки айына бер тапҡыр сығарыласаҡ.

Рөстәм НУРЫЕВ әҙерләне.
"Киске Өфө" гәзите, №24, 19 - 25 июнь 2026 йыл

КИРЕ СЫҒЫРҒА