
Үткән аҙнала (10-11 ноябрҙә) Абу-Даби ҡалаһында Рәсәй, АҠШ һәм Украина делегацияларының ике көн буйы барған өс яҡлы һөйләшеүҙәр һөҙөмтәләре буйынса РФ Президенты ярҙамсыһы Владимир Мединский, хәүефһеҙлек мәсьәләһе төп тема булып торҙо, тине. Делегация ағзаһы, Рәсәй Сит ил эштәре министры урынбаҫары Сергей Рябков, был юлғы осрашыуҙа Европала хәүефһеҙлек перспективаларына төп иғтибарҙы туплап, артабан һыйышып йәшәү мәсьәләһенә күсеү юлдары ҡаралды, тип белдерҙе.
Ә төп аныҡ һөҙөмтә тип Мәскәү менән Киевтың үҙ-ара тағы ла тотҡондар менән алмашыу мәсьәләһе буйынса килешеүҙе әйтергә була. Был да бик мөһим, сөнки һәр ике яҡтан да меңдән ашыу кеше яҙмышы хаҡында һүҙ бара, тик шулай ҙа алмашыуҙың аныҡ көнө-ваҡыты һәм тулы исемлек әле килешелмәгән. Ә бына украин конфликтының төп мәсьәләләре буйынса һөйләшеүҙәр һөҙөмтәһе хаҡында Рәсәй делегацияһы етәксеһе Мединский ентекле аңлатма биреүҙе кәрәк тапманы, сөнки мәғлүм ки: территориялар мәсьәләһе буйынса Мәскәү электән белдерә килгән позицияһынан баш тартырға йыйынмай. Көнбайыш киң мәғлүмәт саралары, әлбиттә, территориялар темаһы буйынса бәхәстәр килтереп сығарырға маташа, ләкин Рәсәй делегацияһы етәксеһе Мединскийҙың тура һәм ҡырт яуабы уларҙы урындарына ҡуя: "Рәсәй үҙ еренең һәр ҡарышын кире ҡайтарасаҡ".
Рәсәйҙең тағы ике шарты - НАТО-ның киңәйеүенә юл ҡуймау һәм Украинаны был альянсҡа инеүҙән тыйыу тураһында документ нигеҙендә нығытылған йөкләмә талап итеү. Икенсенән, Украинаға көнбайыш ҡоралын, хәрби техникаһын һәм һуғыш маҡсаттарында ҡулланылыусы башҡа продукциялар ебәреүҙе туҡтатыу. АҠШ-тың планы иһә Киев өсөн хәүефһеҙлек гарантияһы, Украинаның Евросоюзға инеүе һәм илдең иҡтисадын аяҡҡа баҫтырыу. Шул уҡ ваҡытта Трамп Махсус операция барышында Украинаға ҡарата Рәсәйҙең күпкә ҡатыраҡ ғәмәл итеү мөмкинлеген дә таный, ләкин "Путин йомшағыраҡ эш итеүҙе өҫтөн күрә", ти ул. Украина ла әлегә үҙ позицияһында ҡалып килә, ләкин, көйләүгә тәүге аҙым булараҡ, йәнәһе, хәрби хәрәкәттәрҙе туҡтатыу тураһында ныҡыша. Ә Рәсәй хәрби хәрәкәттәрҙе туҡтатмайынса тороп та һөйләшеүҙәргә әҙер булыуын белдерә. Дөрөҫөн әйткәндә, Абу-Даби осрашыуы конфликтты көйләүгә ҡарағанда, күберәк Европаның был һөйләшеүҙәрҙәге ролен асыҡларға тырышыу булды. РФ Президентының матбуғат секретары Дмитрий Песков әйтеүенсә, ошондай уҡ өс яҡлы осрашыуҙың яңы раунды көтөлә, делегация составы элеккесә ҡаласаҡ.
Халыҡ-ара кимәлдә иғтибарҙы йәлеп итеүсе сираттағы ваҡиға - 18- 19 ноябрҙә Ҡытайҙың Шэньчжень ҡалаһында башланасаҡ Азия-Тымыҡ океан иҡтисад хеҙмәттәшлеге (АТЭС) саммиты. Ошо сара сиктәрендә унда ҠХР рәйесе Си Цзиньпин, РФ Президенты Владимир Путин һәм АҠШ лидеры Дональд Трамптың өс яҡлы осрашыуы көн тәртибендә тора. Сәғүд Ғәрәбстанының Al Jazeera гәзите яҙып сығыуынса, саммитта иң беренсе сиратта ядро ҡоралһыҙланыуы мәсьәләләре тикшереләсәк. Донъя лидерҙары шулай уҡ АҠШ менән Иран араһында барған һуғыш буйынса ла фекер алышасаҡ. "Новости" Рәсәй мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, АТЭС-тың һигеҙ ағза-иле (Ҡытай, Вьетнам, Индонезия, Таиланд, Бруней-Друссалам, Сингапур, Малайзия һәм Папуа - Яңы Гвинея) саммитта Рәсәйҙең рәйеслек итеү тәҡдимен хупланы. Әйткәндәй, АТЭС берләшмәһендә эре илдәрҙән тағы ла Австралия, Канада, Мексика, АҠШ, Көньяҡ Корея, Япония һ.б илдәр ағза булып тора.
РФ Оборона министрлығы хәбәр итеүенсә, яңы аҙнаның тәүге көнө - 16 ноябргә ҡарай төндә илебеҙ территорияһы һуңғы ваҡыттағы иң көслө һәм күпләп дрондар һөжүменә дусар ителде. Рәсәй һауа һөжүменә ҡаршы оборона көстәре (ПВО) шул төн эсендә 1336 украин шартлатҡыс аппаратын бәреп төшөрҙө. Улар нигеҙҙә Азов һәм Ҡара диңгеҙ төбәктәренә йүнәлтелгәйне. Бына алда ошондай уҡ агрессив һөжүм 18 октябрҙә (1015 дрон), 29 октябрҙә (1214), 30 октябрҙә (1043), унан ҡала 13 ноябрҙә (1198) күҙәтелгәйне. Ә 16 ноябргә ҡарай төндә Ярославль өлкәһе күгендә генә лә беҙҙең ПВО-лар 6 сәғәттән ашыу ваҡыт эсендә 20 шартлатҡыс пилотһыҙ аппаратты юҡ итеүгә өлгәште. 16 ноябрь төнө дошман дрондары Мәскәүгә лә ныҡ яҫҡынды. Беҙҙең ПВО-лар баш ҡала өҫтөндә 139 украин шартлатҡыс аппаратын юҡ итте. Рәсәй Оборона министрлығы хәбәр итеүенсә, бындай агрессив һәм массовый һөжүмгә яуап итеп, РФ Ҡораллы Көстәре Конотоп, Сумы, Полтава, Кременчуг, Харьков, Житомир һәм Киев яны ҡалаларына ВСУ мәнфәғәтендә файҙаланылыусы энергетика, электр станциялары, тимер юл инфраструктураһы һәм башҡа хәрби транспорт объекттарына оператив-тактик авиация, пилотһыҙ аппараттар, ракета һәм артиллерия булышлығында ҡаршы ут асты.
Киев режимының асыуынан шартларға етешкәне уның әлеге дрондар ҡотороғонда бик асыҡ күренә. Һәм, ысынлап та, Украинаның киләсәге быйылғы ҡышҡа бәйле һәм ул 2014 йылдан алып иң ауыр осор булыуы ихтимал, тип яҙа эксперттар. Ҡалаларҙың мөһим инфраструктуралары эштән сығыу һәм яғыулыҡ ҡытлығы сәбәпле, урындарҙа йәшәү шарттары хәүефле һәм билдәһеҙ ҡала. Sohu ҡытай баҫмаһы яҙыуынса, әгәр ошо араларҙа Киев режимы тыныс килешеүгә бармай икән, Украина ҡалаларында тормош һүнәсәк. Әлеге ваҡытта йорттарға 12-шәр сәғәт буйына йылылыҡ һәм электр уты бирелмәй. Украина властары урындағы халыҡҡа ауыр ҡыш шарттарына әҙерләнергә, утын, аҙыҡ-түлек запасы тупларға кәңәш бирә.
Фәүзиә МӨХӘМӘТШИНА.
"Киске Өфө" гәзите, №46, 20 - 26 ноябрь 2026 йыл
КИРЕ СЫҒЫРҒА