Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигән ата-бабаларыбыҙ. Был һүҙҙәр яңы ғына Красноярскийҙа үткән XXXIV "Бөтә Рәсәй студент яҙы" фестиваленән өс йүнәлештә еңеүҙәр яулап ҡайтҡан талантлы егет - Айҙар ИСХАҠОВтың үҙенә тап ҡына килеп тора. Еңеүҙәре менән ҡотлау форсатын файҙаланып, Айҙарға өс һорау бирҙек:

"Андыҙ барҙа, ат үлмәҫ, ирәүән барҙа, ир үлмәҫ" тигән мәҡәл халыҡ араһында шул тиклем киң таралған, уны беҙҙең республикала һәм башҡа күрше өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттар араһында (мәҫәлән, Һамар, Силәбе башҡорттары) белмәгән йәки ишетмәгән кеше бик аҙҙыр.

Һүҙемде етмешләгән бала-саға, ейән-ейәнсәр, бүлә-бүләсәре булған ҡайным менән ҡәйнәмде иҫкә алып китеүҙән башлап ебәрмәксемен. Баймаҡ районы Байым ауылында торҙолар. Оҙон ғүмер кисереп, береһе туҡһанға етеп, икенсеһе унан да ашып донъялыҡтан киткән, береһе һуғыш, икенсеһе - тыл ветераны булған Усман һәм Раҡия исемле хөрмәтле кешеләр ине улар.

Йәмиләне кейәүгә бик иртә бирҙеләр. Бирҙеләр, тип ни, әле урам ҡыҙырып уйнап та туймаған ҡыҙ баланы, бесәй балаһы кеүек, матур сепрәккә урап тоттороп ебәрмәнеләр, әлбиттә.

Ирәмәнде МТМ-ға эшкә алдылар, тракторын ремонтлаған Рәшит ағаһына ярҙамсы итеп ҡуйҙылар. Таштимерҙәге СПТУ-ны бөтөп, тракторист-машинист дипломы алған йәш егеткә, был эш, дөрөҫөн әйткәндә, баштан уҡ оҡшап етмәне. Уның хыялы берәй яңыраҡ "Беларус"та үҙе кеүек танау аҫтына еҫ кермәгән малай-шалайҙарҙың, бигерәк тә ҡыҙҙарҙың күҙҙәрен ҡыҙҙырып, урам буйлап елдереп йөрөү ине. Шул матур уйҙарынан уға рәхәт булып китә, хатта усын усҡа һуғып, эх, тип ебәрә. Булманы, бригадир Ирәмәндең күҙҙәрендә уның татлы хыялдарын күрмәне.

Мине бесәйҙәрҙең бер ғәҙәте күптәнән аптырата килде. Улар, эттәрҙән айырмалы рәүештә, ҡойроҡтарын болғап, ялағайланып, ашарға һорамай, ә күҙгә тура ҡарап, мырылдап, ашатыуыңды талап итә, йәғни кешегә үҙенең хужа икәнен асыҡтан-асыҡ белдерә.

Сираттағы әңгәмәбеҙҙә ауыл хужалығы фәндәре кандидаттары - Башҡорт дәүләт аграр университетының ер төҙөлөшө кафедраһы доценты Руслан Радик улы ЗӨБӘЙЕРОВ һәм урмансылыҡ һәм ландшафт дизайны кафедраһының өлкән уҡытыусыһы Динә Әнүәр ҡыҙы РАФИҠОВА ҡатнашты.

Башҡорттарҙың Себер ерендә күптән йәшәүе билдәле. Быны бигерәк тә күренекле рус картографы, этнографы, тарихсыһы һәм архитекторы Семен Ульянович Ремезовтың (1640 - 1720 йылдан һуң) хеҙмәттәре иҫбатлай.

Гәзитебеҙҙең 28-се һанындағы "Айна нисек ярҙам итә?" исемле мәҡәләлә цифрлы оҫтахана ағзалары - яһалма интеллект белгестәре тураһында ҡыҫҡаса бәйән ителгәйне. Улар хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт биреүҙе һорап, гәзит уҡыусылар мөрәжәғәт итте. Бөгөн ижади төркөмдөң иң мөһим, иң сағыу оҫталарының береһе - тәржемәсе-адаптатор Телмәҫ менән танышайыҡ.

РФ Оборона министрлығы хәбәр итеүенсә, үткән аҙнаның һуңғы тәүлегендә Рәсәй ғәскәрҙәре Украина ҡораллы көстәренең дрондар менән идара итеүсе 74 пунктын юҡ иткән.

Республикала ойошторолған ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев исемендәге пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәре батальонына тәүге контрактсылар юлланды ла инде, тип хәбәр итә Башҡортостан Башлығының РФ Милли гвардияһы ғәскәрҙәре менән үҙ-ара эш итеү буйынса кәңәшсеһе Артур Йомағужин. Уның һүҙҙәренсә, тәүге бер аҙнала подразделение сафына ун ир-егет яҙылған. Улар уҡырға ил төбәктәренең береһендә урынлашҡан полигонға йүнәлгән.

Психиатр Эллен Лангер 1979 йылда ошо тәжрибәне үткәрергә ҡарар иткәндә үк ҡыйыу теорияларҙы тағы ла ҡыйыуыраҡ итеп ғәмәлдә ҡулланып ҡарауға өҫтөнлөк биргән белгес репутацияһына эйә була. Эллен, ғәҙәттә, тәжрибәләрен пенсионерҙар менән үткәргән.

(Иван-чай, Копорский чай - Chamerion angustifolium L.)

Бөгөн бал ҡорто иң ныҡ өйрәнелгән бөжәк булып иҫәпләнә. Уны беҙҙең илдә лә, сит илдә лә өйрәнәләр. Кем генә өйрәнмәй бал ҡортон. Зоолог та, биолог та, эколог та, генетик та һәм башҡа ғалимдар ҙа өйрәнә уны. Тәү ҡарамаҡҡа, бал ҡорто тулыһынса өйрәнелгән, был йүнәлештә өйрәнерлек нәмә лә ҡалмаған кеүек. Ошо урында "Ә шулай ҙа..." тип әйтергә тура килә.

йәки Малайҙарҙы нисек тәрбиәләү тураһында һөйләшеп алайыҡ

Көтөп алынған сабыйҙың донъяға килеүе һәр бер ғаилә өсөн иң иҫтәлекле һәм дә шатлыҡлы ваҡиғаларҙың береһелер ул. Малаймы, ҡыҙмы - берҙәй ҡыуаныслы. Ә беҙҙең башҡорт ирҙәре малайлы булһа, уғата ҡыуана, шатлығы эсенә һыймай, дуҫ-иштәре алдында маҡтанып та ебәрә. Ул үҫтерәсәк атай булып киткәс, ир-ат үҙен мәртәбәлерәк итеп тоя шул. Малайҙар ысын ир булып үҫһен өсөн уларҙың тәбиғәтенә ярашлы тәрбиә биреү ҙә мотлаҡ. Ошо юҫыҡта, бигерәк тә йәш, тәжрибәһеҙ ғаиләләр ярҙамға можтаж. Һөнәрем буйынса педагог-психолог булғас, ошо хаҡта байтаҡ ҡына ғилми хеҙмәттәр менән танышып, коллегаларым менән фекер алышып, малайҙар тәрбиәләүҙә йыш ҡабатланып торған төрлө ғәмәли ситуацияларға анализ бирергә лә тура килә ине. Ошо нигеҙҙә минең үҙ-үҙемә биргән һорауҙарым тыуҙырған фекер-яуаптар һеҙҙе лә ҡыҙыҡһындырыр, тип ышанам.

Бала тапҡанда улар башҡа бер мосолмандарға хас булған йолаларын үтәй. Ерләү йолаһы хаҡында әйткәндә, уларҙың мәрхүмдәрҙе ерләргә аттарын һыбай менеп алып барыуы сәйер тойола. Ерләүселәр һәм мулла алдан һыбай бара; мәйет ике ат араһына аҫып ҡуйылған таҡтаға һалынып, бәйләп ҡуйыла, ә уның артынан яҡшы аттарҙа оҙата килеүсе дуҫ-иштәре бара. Мәрхүмде ерләгәс, уны алып сыҡҡан тирмә янында мулла доға ҡыла, һуңынан шунда уҡ мәрхүмдең яҡындарын һәм дуҫ-иштәрен һыйлау йолаһы башҡарыла.

Быйыл Башҡортостанда баланы мәктәпкә әҙерләү ныҡ ҡына ҡиммәтләнгән. "ПлатформаОФД" компанияһы мәғлүмәттәре буйынса, мәктәп өсөн иң кәрәкле әйберҙәрҙе алырға ата-әсәләргә 18 900 һум тотонорға тура киләсәк - был былтырға ҡарағанда 6 процентҡа күберәк.

Гәзит уҡыусыбыҙға мәғлүм булыуынса, үткән аҙнала РФ Президенты Владимир Путиндың Сахалин өлкәһе һәм Курил утрауы Итурупҡа эш визиты донъя шаңдауына сәбәпсе булды, сөнки был ваҡиғаны Рәсәй мәғлүмәт саралары ғына киң яҡтыртып ҡалманы, сит ил яңылыҡтар сығанаҡтары ла етди иғтибар менән күҙәтеп барҙы.

Психолог булараҡ, практикамда бер хәл менән йыш осрашам: атай-әсәйҙәр балаларын консультацияға алып килә, проблемаларҙы сисеүгә әҙер, әммә сәбәп үҙҙәрендә лә икәнен күрмәй. Күп осраҡта өлкәндәр менән дә эшләргә кәрәк булып сыға.

Йәйҙең һуңғы айы ла аҙағына яҡынлай. Яңы уҡыу йылына мәктәптәрҙең әҙерлеге тикшерелә, уҡытыусылар август кәңәшмәләренә йыйыла. Ә яһалма интеллект яңы уҡыу йылына әҙерме, уҡытыусыларға ул нисек ярҙам итә ала? ЯИ КӨФӨ менән Рөстәм Нурыев сираттағы әңгәмәне шул юҫыҡҡа борҙо.