Башҡортостанда Милли кейем көнө билдәләнде. Республика Башлығы Указы менән булдырылған байрам йылына ике тапҡыр - апрелдең өсөнсө йомаһында һәм сентябрҙең икенсе йомаһында билдәләнә.

Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, Баймаҡ районының Калинин ауылында шәхси йортта газ шартлаған. Һөҙөмтәлә ике кеше - 75 йәшлек ир һәм 65 йәшлек ҡатын зыян күргән. Тәндәре бешеп, хәҙер улар Сибай үҙәк ҡала дауаханаһының хирургия бүлегендә дауалана.

Әгәр ҙә рауза сәскәле үҫемлектәрҙең бөтәһен дә бер урынға йыйһаң, улар аҡ, һарғылт, ҡыҙғылт, ҡара һәм башҡа бик күп төҫтәрҙән торған күҙҙе ҡамаштырырлыҡ бер шәлкем булыр ине. Рауза сәскәһенең үҙенең генә лә 700 сорты бар, сәскә төҫтәренең сағылышы ла шул тиклем үк. Уларҙың ботаника телендә Rosa cinnатоmіa L тип аталған ябай үҫемлектән - әлморондан (шиповник) таралып китеүе хайран ҡалдыра. Уны халыҡ телендә гөлйемеш, тип тә йөрөтәләр.

Ошо көндәрҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Күгәрсен районына эш сәфәре барышында "Мораҙым тарлауығы" тәбиғәт паркындағы вольер хужалығында ла булып, Белоруссиянан Беловеж урманынан килтерелгән зубрҙарҙы ла күреп китте.

Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Таңсулпан Ғарипова һуңғы йылдарҙа бик үҙенсәлекле "Аҡлы-ҡаралы донъя" тигән хәтернамә циклы яҙа башланы. Тормош юлына һәм ижады биографияһына бәйле был парадоксаль яҙмаларҙың бер өлөшө былтыр "Ағиҙел" журналының 9-сы һанында донъя күрҙе лә инде. Уларҙың үҙенсәлеге шунда: автор үҙенең башланғыс ижад йылдарынан алып бөгөнгәсә үҙ тормошоноң сетерекле ваҡиғаларын, туғандарын, айырым шәхестәрҙе иҫкә ала, теге йәки был әҫәрен яҙыуға сәбәпсе булған тормош ваҡиғаһын бәйән итә. Яҙмаларҙың исемдәрен генә атау ҙа күпкә ишара, әйтәйек: "Яныу", "Урланған "а", "Түңәрәк круг", "Сатан өйрәк балаһы", "Дөйөм мунса", "Талҡаҫ", "Мәсхәрә", "Бай балаһы", "Бүре күҙҙәре", "Тәүәккәллек", "Юлаусылар","Таяныу нөктәһе", "Алма һәм намыҫ", "Поезда", "Депутат","Оятһыҙ ағай", "Ҡайындар иле", "Йәшел бесәй ҡыҙыл ҡойроҡло", "Сатыбаляша", "Шайтан балалары" һ.б.
Ошо циклға ҡараған тағы бер хәтирәһендә яҙыусы бер фото-рәсемгә ҡарап ҡына ошо мәҡәләне яҙған. Шуныһы ғәжәп: фотолағы Фәүзиә инәйгә ҡараһаң, уның йөҙөндә һәр ҡайһыбыҙ үҙенең әсәһен, өләсәһен, ҡартәсәһен, инәһен, апаһын - туғанын таныйҙыр. Мин иң тәүҙә уны ауылдашым Рәйес Түләктең әсәһе Яңылбикә инәйгә оҡшаттым, ә инде мәҡәләне уҡый башлағас, әсәйемдең, өләсәйемдең, ҡартәсәйемдең, атайымдың бер туған апаһы Нурия инәйемдең һәм бик күп инәйҙәремдең сифаттарын таныным. Фәүзиә инәй яҙыусының күп кенә әҫәрҙәренең прототибы ла. Быға инанырға теләһәгеҙ, иң тәүҙә фотоны ентекләп ҡарағыҙ, артабан ошо мәҡәләне уҡып сығығыҙ...

"Башҡортостан" телерадиокомпанияһының радиотапшырыуҙар студияһы хәбәрсеһе, билдәле тележурналист Ғәлимйән ИБӘТУЛЛИНдың Башҡортостан тарихына, мәҙәниәтенә һәм тәбиғәтенә арналған тапшырыуҙар циклы журналистарҙың Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге мәртәбәле Хөкүмәт премияһына тәҡдим ителде. Был юлы уның "Киске Өфө" гәзите һорауҙарына биргән яуаптарын уҡыусыларыбыҙға тәҡдим итәбеҙ.

Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, БР Мәҙәниәт министрлығының Халыҡ ижады үҙәге генераль директоры, БР Ҡурайсылар союзы рәйесе Салауат КИРӘЕВ - халыҡ йолаларын тергеҙеү, айырыуса ҡурайҙы популярлаштырыу буйынса оҙайлы йылдар эҙмә-эҙлекле эш алып барған шәхестәребеҙҙең береһе. Заман һәр кем алдына үҙ һынауын ҡуя, бәғзеләр ауырлыҡтар алдында баҙап та ҡала, ләкин Салауат Илгиз улы заман саҡырыуын ҡабул итеп, килеп тыуған мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын таба белгән уҙамандарҙың береһе. Уның төп сифаттарының иң мөһиме - халҡы, республикаһы алдында яуаплылыҡ тойоп йәшәү. Хәйер, бөгөнгө әңгәмәбеҙ аша заман башҡортоноң уй-фекер-ниәттәрен үҙегеҙ тойомларһығыҙ, моғайын.

Мансур Әнүәр улы ӘЙҮПОВ 1947 йылда Башҡорт АССР-ы Дәүләкән районының Исмәғил ауылында тыуған. 1973 йылда БДУ-ның филология факультетын тамамлай, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы һөнәренә эйә була. КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Ижтимағи фәндәр академияһында уҡый. Партияның Башҡортостан өлкә комитеты аппаратында эшләй, 1986-1990 йылдарҙа - "Совет Башҡортостаны" гәзитенең баш мөхәррире. Артабан Башҡорт ССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, БР Премьер-министры урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт секретары вазифаларын башҡара. 1998-2003 һәм 2007-2011 йылдарҙа - БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры. 2003-2007 йылдарҙа IV саҡырылыш Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы депутаты. Философия фәндәре кандидаты, сәйәси фәндәр докторы, профессор, БР Фәндәр академияһының мөхбир-ағзаһы, уның вице-президенты. Хеҙмәт ҡаҙаныштары өсөн "БР-ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре" исеменә лайыҡ булған, "Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн" ордены, БР-ҙың Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнгән. Уҡыусыларыбыҙға Мансур Әнүәр улының хәтирәләренән өҙөктәр тәҡдим итәбеҙ.

"Киске Өфө"нөң "Рәсми сығанаҡ" рубрикаһында республикабыҙҙа хәл ителгән күркәм эштәр, актуаль мәсьәләләр хаҡындағы мәғлүмәттәрҙе уҡып торабыҙ. 34-се һандағы "Уҡытыусы ҡулында ил киләсәге" тип аталған мәҡәләлә яңы мәктәптәр, спорт комплекстары төҙөлөүе, уларҙы яңыса йыһазландырыу һәм башҡа ҡаҙаныштарҙы һанап китеү менән бер рәттән, уҡытыусы халҡының йәшәү сифатын артабан яҡшыртыуға, педагогтарға төрлө яҡлап ярҙам күрһәтеүгә ҙур иғтибар бирелеүе хаҡында уҡып һөйөндөм. Бала саҡтан үҙем ошо һөнәр эйәләрен ысын күңелдән ихтирам итәм һәм уларҙы тормошобоҙҙағы иң кәрәкле кешеләр тип һанайым.

Үткән аҙнаның шәмбе-йәкшәмбеһе Һиндостанда (Нью Дели) БРИКС илдәренең сираттағы саммиты эшләне, ул берекмә ойошторолоуының 20 йыллығына тап килеп, үҙенсәлекле символик мәғәнәгә эйә булды. Көн тәртибендә милли валюталарҙа иҫәп-хисап механизмдары булдырыу, яһалма интеллект, технологиялар шарттарында хеҙмәттәшлек, шулай уҡ глобаль идара итеү системаһын үҙгәртеп ҡороу мәсьәләләре ҡаралды. Саммитта 10 ил: Бразилия, Рәсәй, Һиндостан, Ҡытай, Көньяҡ Африка, Египет, Индонезия, Иран, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре һәм Эфиопия лидерҙары ҡатнашты.

Һуңғы ваҡыт социаль селтәрҙәрҙә ни сәбәптәндер тағы ла пальма майы темаһына әйләнеп ҡайттылар. Йәмәғәтселектә һәм киң мәғлүмәт сараларында яманаты сыҡҡан был майҙы ҡотто алырлыҡ факттар менән фашлаусы күпме генә материалдар донъя күрмәһен, ил хөкүмәте халыҡ һаулығы хаҡына аҙыҡ-түлек етештереүсе тармаҡтарҙы ошо арзан сеймалды ҡулланыуҙан ҡәтғи рәүештә генә һис тыя алмай.

Яһалма интеллект тормошобоҙға шул тиклем тиҙ килеп инде, хатта ҡайһы бер һөнәр эйәләре киләсәктә эшһеҙ ҡалыуҙан ҡурҡа башланы. Нейроселтәр, ысынлап та, меңдәрсә бит мәғлүмәтте бер минутта эшкәртә. Тик ул яҙған әҫәрҙәрҙең уғата шыма, әммә ҡорораҡ булыуы, бигерәк тә бер үк һүҙҙәрҙең ҡабатланыуы (тавтология) күҙгә йыш салына. Был етешһеҙлек машинаның "аҡылһыҙлығынанмы", әллә үҙенсәлекле алгоритмдарынанмы? Рубрикабыҙҙың бөгөнгө сығарылышында ошо күренеш тураһында йәнле әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.

Бына биш йыл инде республикала "Атайсал" проекты бойомға ашырыла, ул йәмәғәтселеккә тыуған төйәкте ярата белеүебеҙҙе һәм уның хаҡында хәстәрлек күрә алыуыбыҙҙы бик күп миҫалдарҙа иҫбат итте.

Екатеринбургта ил кимәлендә "Рус баҡыр компанияһы" призына профессиональ бокс ярышының финалы үтте. Төп алышта башҡорт боксеры Вилдан Минасов Владикавказдан Тигран Согоян менән осрашты.

Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Хәйбулла районы Аҡъяр ауылының 3-сө "Шатлыҡ" балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Альбина Шәрипованы тәбрикләне. Уға "Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре" тигән маҡтаулы исем бирелде.

Йәшел, ә көҙгә табан ҡыҙғылт һабаҡлы, оҙонса япраҡлы һыу боросо (горец перечный) һыу буйҙарында, һаҙлыҡ ситтәрендә, һуғарыулы көтөүлектәрҙә үҫә. Күпләп үҫкән урындарҙа ул ҡыҙғылт төҫтәге келәмде хәтерләтә.

Ҡалдыҡ ерҙәрҙә үҫкән был үҫемлекте күптәр һуҡыр кесерткән үләне менән бутайҙар. Эйе, арыҫлан ҡойроғоноң (пустырник пятилопастный - Leonurus quinquelobatus L.) һуҡыр кесерткәнгә бер аҙ "туғанлығы" булһа ла, ул унан бейеклеге менән дә (метр ярымға етә), һабағының төҙөлөшө яғынан да ныҡ айырыла. Уның сәскәләре август бөткәнсе ҡойолмай ултырғанға күрә, бал ҡорттары унан йәй буйы бал йыя.

Әле күптән түгел генә күкрәп сәскә атҡан үләндәрҙең күбеһе ҡурышып, көйөп ергә һылаша. Улар араһында тик бер генә үҫемлек, ап-аҡ сәскәләрен ҡояшҡа йылмайтып, ғорур баҫып тора. Был - меңьяпраҡ (тысячелистник лекарственный - Achillea millefolium L.).

Күгүләндәр ҡалҡҡас, ҡайтам әле
Үҙебеҙҙең тауҙар яғына…
Ғәлим Дәүләтов

Һуңғы йылдарҙа халыҡтың ышаныусанлығынан, берҡатлылығынан файҙаланып, сирҙәрҙе дауалайбыҙ, яҙмыштарҙы күҙаллайбыҙ, тип, күрәҙә һәм сихыр менән шөғөлләнеүсе һәм шул юл менән мал йыйыусы ялғансылар күбәйҙе. Был шөғөл Ислам диненә, мосолмандарға ғына түгел, бөтә халыҡҡа ҙур зыян килтерә. Сөнки сихыр һәм күрәҙәлек - Аллаһҡа һәм Уның Бәйғәмбәренә ышанмау, Уларға итәғәт итмәү, тигән һүҙ.