Фани донъяға килгән һәр әҙәм балаһының яҙмышы баҡыйлыҡҡа күскәнсе ил, халыҡ яҙмышынан айырылғыһыҙ булыуы бырыбыҙға ла мәғлүм. "Заман башҡа - заң башҡа", тигәндәй, һәр тарихи осорҙоң үҙенә генә хас ижтимағи, иҡтисади һәм сәйәси ихтыяждары булып, инсан да ошо заман ҡаҙанында ҡайнап йәшәйҙер. Берәүҙәр үҙенә яҙғанын күҙгә-башҡа артыҡ салынмай, тын күлдәге балыҡ һымаҡ шым һәм вайымһыҙ ғына йәшәп уҙғарһа, икенселәренең ғүмере, иркен тын алып була торған сафлыҡ алып килеүсе дәшһәтле, йәшенле-күкрәүле дауыл кеүек, тиҙ генә үтеп китә лә, халыҡ күңелендә һис юйылмаҫлыҡ эҙ ҡалдыра.

"Күңелебеҙҙә уҫаллыҡ юҡ..." тигән һүҙҙәр Салауат яуы ваҡытында 1774 йылдың 10 сентябрендә Салауат Юлаев менән Юлай Аҙналиндың Ҡатау заводы эшселәренә яҙған мөрәжәғәтендә әйтелә. Был документты тәүге тапҡыр тарихсы Ә.Н. Усманов 1962 йылда "Ағиҙел" журналының 8-се һанында (86-93-сө биттәр) баҫтырып сығара. Рауил Бикбаевтың "Күңелебеҙҙә уҫаллыҡ юҡ..." тигән шиғыры ла бар.

16 июнь - милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың тыуған көнө, быйыл уның тыуыуына 272 йыл тулды. Күпме генә йылдар уҙмаһын, уның яҡты, изге образы башҡорт хәтеренән юйылмаясаҡ. Емельян Пугачев башлаған ихтилалдан өс кенә йыл алдараҡ, йәғни 1770 йылда, батырыбыҙ тыуған-үҫкән ерҙәр аша Санкт-Петербург Фәндәр академияһы академигы Петр-Симон Паллас экспедицияһы үтеп китә. Күренекле ғалим "Путешествие по разным местам Российского государства" тигән китабында ошо төйәк хаҡында бик ентекле мәғлүмәттәр ҡалдырған. Ошо әҫәрҙән алынған өҙөктө уҡыусыларыбыҙ иғтибарына тәҡдим итәбеҙ.

Рөстәм НУРЫЕВ: 14 июнь - Башҡортостан матбуғаты көнө билдәләнде, ә 16 июндә Өфөлә "Медиайыйын" форумы үтте. Журналистиканың киләсәге ниндәй булыр икән, тигән һорау тыуа. Һин, яһалма интеллект, нисек уйлайһың?

Иглиндан "Ставрос" позывнойлы яугир 2024 йылда Оборона министрлығы менән контракт төҙөй һәм Махсус хәрби операция зонаһына юллана. Үҙе әйтеүенсә, ул иртәрәк тә Рәсәй Ҡораллы көстәре сафына баҫыр ине, ләкин туғандары, ғаиләһе ныҡ хәүефләнеү сәбәпле, ҡарарҙы кисектерә килә. Ваҡыт үтеү менән улар яҡындарының МХО-ға барыу ниәте менән килешә.

Ниһайәт, III Бөтә Рәсәй балалар фольклориадаһы йәнә Өфөгә ҡайта. 23 июндән 27 июнгә ҡәҙәр илебеҙҙең 80 төбәгенән килгән 1100 бала милли йыр-моң иленә сәйәхәт ҡыла аласаҡ.

Июнь айы - емеш һәм емеш-еләк үҫентеләренең әүҙем үҫкән осоро, уларға тап ошо осорҙа күпләп һыу ҡойорға һәм туҡлыҡлы, бигерәк тә азотлы һәм калийлы матдәләр менән туҡландырырға кәрәк.

Был аҙнала республикала икенсе тапҡыр "Урал батыр" башҡорт халыҡ эпосы көнө билдәләнде. Байрам былтыр Башҡортостан Башлығы указы менән булдырылды һәм беҙҙең мәҙәни традицияларҙың мөһим бер сағылышына әйләнде. Был юлы ла 8 июндә бөтөн республика төбәктәрендә тантаналы саралар үтте.

Район-ҡалаларҙа донъя күргән гәзиттәрҙең әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Бигерәк тә интернетҡа тиклемге заманда улар - урындарҙа төп мәғлүмәт сығанағы булып торҙо. Тарихҡа күҙ һалһаҡ, халыҡҡа иң яҡын был баҫмаларҙың тәүге һандары башлыса үткән быуаттың 30-сы йылдарында сыҡҡан. Баймаҡ районында "Ҡыҙыл Баймаҡ" гәзите 1931 йылда нәшер ителә башлай. Атамаһы үҙгәрә килеп, 2000 йылдан алып бөгөнгәсә үҙ уҡыусыларына ул башҡорт телендә - "Һаҡмар", русса "Баймакский вестник" исемдәре аҫтында тарала. Быйыл баймаҡтар үҙ баҫмаларына нигеҙ һалыныуҙың 85 йыллығын билдәләй.

Күктә сағыу ҡояш йылмая. Тирә-йүн һутлы йәшеллек менән ҡапланған. Миңә күҙ һал, һоҡлан, тигәндәй, сәскәләр ҙә татлы елгә бәүелеп-бәүелеп һала. Эйе, йәйҙең иң матур мәле. Ошо хозурлыҡҡа таң ҡалып, эргә-тирәлә ҡоштар ҙа туҡтауһыҙ һайраша. Тик кешеләрҙең генә иғтибары ситтә. Улар бөгөн тирә-яҡҡа ҡыуаныслы йөҙ менән баҡмай. Татлы елгә бәүелгән сәскәләрҙе лә күрмәйҙәр. Бына бер аҙна инде йәнде өшөткөс хәбәр ауылды иңләп-буйлай: "Ниместәр һуғыш асҡан! Сикте баҫып ингәндәр! Бомба яуҙыралар, әле ҡаты алыш бара..." Насар хәбәр килеп ишетелгәндең иртәгәһенә үк ауыл ирҙәрен фронтҡа алыу башланды. Партия саҡырыуы, тип, иң элек коммунистарҙы, комсомолдарҙы йыйҙылар. Ылауҙар теҙелгән, бына-бына район үҙәгенә юлға сығырға тейештәр. Кемдең генә үҙ ғәзизен ғәрәсәт эсенә ебәргеһе килһен? Әлепбикә ире Мөхәмәҙиәнең ҡулынан тотоп алды.

Бөгөнгө әңгәмәселәребеҙ - Өфө ҡалаһының 48-се Башҡорт лицейы директоры Мәрзиә Уралбәк ҡыҙы АБДРАХМАНОВА, З. Биишева исемендәге 140-сы Башҡорт гимназияһы директоры Фәнил Нил улы БҮЛӘКОВ, Р.Т. Бикбаев исемендәге 102-се Башҡорт гимназияһы директоры Шайморат Азамат улы ТИМЕРБУЛАТОВ.

Рәсәй Президенты В.В. Путиндың указына ярашлы, быйыл бар донъяға "Толковый словарь живого великорусского языка" исеме аҫтында билдәле булған бик ҙур һүҙлек авторы, яҙыусы, этнограф, хәрби хирург Владимир Иванович Далдең тыуыуына 225 йыл тулыуы киң билдәләнеп үтәсәк.

Бөгөнгө көндә автомобиле булмаған кеше юҡ тиерлек. Шуға күрә гәзит уҡыусылар был мәҡәләмдә әйтергә теләгәнемде бик яҡшы аңлар, тип ышанам.

3-6 июндә Санкт-Петербургта булып үткән 29-сы Халыҡ-ара иҡтисад форумы (ПМЭФ) үткән аҙнаның мөһим ваҡиғаһы булды. Дөрөҫ, форум асылған көндө украин дрондары үҙҙәренсә "сәләмләне": Питерҙың Кронштадт, Киров, Красносельский райондары объекттары пилотһыҙ осоусы шартлатҡыс аппараттар һөжүменә дусар ителде.

Пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрендә БПЛА операторы һөнәре тураһында хәҙер мәғлүмәт күп. Шулай ҙа, алғы һыҙыҡта хеҙмәт итеп, барыһын да үҙ иңендә күтәргән яугирҙарҙың тәжрибәһе баһалап бөткөһөҙ. "Дон" позывнойлы хәрби, дрон осороусы кешенең мотивацияһы көслө, физик һәм мораль яҡтан әҙерлекле, психикаһы тотороҡло булырға тейеш, ти.

"Әйҙәгеҙ, уҡыйыҡ!" тигән саҡырыу, эйе, беҙҙең телдән төшмәй. Бындай борсолоу ҡатыш өндәшеүҙәрҙең сәбәбе, әлбиттә, милләттәштәрҙең гәзит-журналдарҙан, китаптарҙан йөҙ бороуы. Был туған телеңдән, рухыңдан, мәҙәниәтеңдән дә ситләшеү тип баһалана. Һәм улай ғына ла түгел. Уҡыусыларға туған башҡорт теленең һаулыҡҡа ни тиклем ыңғай тәьҫир итеүе хаҡында мәғлүмәт еткерәм.

Китап байрамының йомғаҡлау көнөндә "Урал батыр ерендә йыл китабы" конкурсының еңеүселәре тәбрикләнде. Ойоштороусылар әйтеүенсә, быйыл конкурсҡа 26 нәшриәттән 85 китап тәҡдим ителгән, улар - Рәсәйҙең 13 төбәге, Беларусь һәм Ирандан. Ғәҙәттәгесә, Яҡут, Удмурт, Татарстан, Марий Эл республикаларынан әүҙем ҡатнашҡандар.

Йыл һайын Башҡортостандан егет-ҡыҙҙар Берҙәм дәүләт имтиханында юғары балл йыйып, илебеҙҙең баш ҡалаһы вуздарына уҡырға инә. Әлеге ваҡытта 15 меңдән ашыу студент республикабыҙҙан ситтә белем ала, тип хәбәр иттеләр төбәктең Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә.

"Киске Өфө" гәзитен арыуыҡтан бирле алдырып уҡып та, бер ҙә төңөлгәнем юҡ әле. Уны ҡулыма алһам, үҙем ниндәйҙер йылылыҡ тойоп, баҫманың үҙен дә йылы ғына, тәмле генә гәзит тип атағым килә лә китә. Бындай тойғо, бәлки, бала сағымда әсәйемдән ишеткән "Тәмһеҙ һөйләмәгеҙ, кәрәген генә, ялғанламай, тәмле генә итеп һөйләшеп өйрәнегеҙ!" тигән һүҙҙәрен һеңдереп үҫкәнгәлер, бәлки, тип уйлап ҡуйған булам ҡайсаҡ.

Бер нисә йыл элек "Йәшлек" гәзитендә "Мин һинең етемлектә ғәйепле түгел, балам…" тип аталған мәҡәлә баҫылып сыҡҡайны. Шунда бәйән ителгән ғәйәт бер сетерекле хәл (аңлауымса, булған хәл) әле лә иҫтән сыҡмай.