Айбулат Ураҙбахтин - гәзитебеҙҙә йәшәйеш ҡанундары темаһына бағышланған бер нисә мәҡәлә авторы. Ул Сибай ҡалаһында йәшәй. Эшҡыуар. Донъяға үҙ ҡарашы булған, үҙенсәлекле фекерләгән шәхес булараҡ, һәр ваҡыт белемен камиллаштырыу, эҙләнеү юлында. Маҡсаттар ҡуйырға һәм уларға өлгәшергә, тормошта баланс табырға өйрәткән, үҫеш, карьера йүнәлеше өҫтөнлөктәрен билдәләргә ярҙам иткән шәхси консультант - коуч та ул. Уның менән кеше булмышы, рухиәт, йәшәйеш, уңыш серҙәре тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ.

XIX быуат аҙағында - XX быуат башында йәшәгән рус табибы, медицина докторы Дмитрий Петрович НИКОЛЬСКИЙ 1899 йылда Санкт-Петербургта баҫылып сыҡҡан "Башкиры. Этнографическое и санитарно-антропологическое исследование" тип исемләнгән үтә ҡыҙыҡлы китап авторы булараҡ билдәле. Унан башҡа Д.П. Никольский 1895 йылда "Землеведение" ғилми журналында "Из поездки к лесным башкирам" тигән этнографик мәҡәлә баҫтыра. Был мәҡәләлә Архангел заводы, Тирәкле, Уҫманғәле, Инйәр ауылдары һәм Көньяҡ Уралдың башҡа урындары иҫкә алына. Автор урындағы башҡорттарҙың көнкүреше һәм йәшәү рәүеше, ялан һәм урман зоналары башҡорттары араһындағы айырмалыҡтар хаҡында ла бәйән итә.

Бер нисә йыл элек оҙаҡ ваҡыттар күрмәгән бер танышымды ҡала урамында осраттым. Өҫтөндәге керле, аламараҡ күлдәге, майланып, бысранып бөткән джинсы салбары, ҡырынмаған, таушалған йөҙө уның тормошо ал да гөл булмауы хаҡында һөйләгәндәй. Башта уны танымайыраҡ та торҙом.

Үткән аҙнала Берләшкән Ғәрәп Әмираттары баш ҡалаһында (Абу-Даби) был төбәк климаты өсөн һирәк осрай торған тәбиғәт күренеше - ҡойма ямғыр яуып үтте, тип хәбәр итте 25 ғинуарҙа "Новости" Яңылыҡтар агентлығы хәбәрсеһе.

Донъяла цифрлы технологиялар үҫеше киҫкен боролош яһаны. 2026 йыл башына интернетта эҙләү системалары SEO (Search Engine Optimization) ысулынан яһалма интеллект (AIO, AI Optimization) һәм генератив моделдәр (GEO, Generative Engine Optimization) нигеҙендәге яңы процедураларға күсте. Алдағы йылдарҙа телдәрҙең цифрлы нигеҙе яһалма интеллекттың ҙур тел моделе (LLM, Large Language Model) менән бәйле буласаҡ. Сөнки ул мәғлүмәт һәм ғилем биреүҙең төп нигеҙенә, кешеләрҙең көндәлек аралашыу мөхитенә, мәғариф һәм мәҙәниәт ҡоралына әүерелә бара. Ә яһалма интеллект моделдәренә инмәгән телдәрҙең киләсәге хәүефле.

Ошо көндәрҙә Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатында йәйәнән уҡ атыу буйынса "Беренсе гимназия кубогы" республика турниры үтте.

Уҙған шәмбе Белорет районының Манышты ауылында башҡорт һунарсыһы Биғарслан Солтанов исемендәге Милли һәм этник спорт төрҙәре ярышы - Башҡорт биатлоны буйынса 4-се республика турниры уҙҙы.

Бына тағы бер йыл (ике меңдә егерме бишенсе йыл) үтеп китте. Әҙәм балалары Яңы йыл ығы-зығыһы менән мәшғүл булып, шыршы биҙәп, үҙҙәре лә битлек (маскалар) кейеп, йәки төрлө ҡиәфәткә инеп биҙәнеп, шау-гөр килде.

Инглиз ғалимдары бик күп тикшеренеүҙәр үткәргәндән һуң шундай һығымтаға килгән: Гренландия эскимостарының теле доньялағы иң әҙәпле телдәрҙең береһе икән. Был телдә кешене рәнйетә торған бер генә һүҙ ҙә юҡ!

Йылайыр районының Юлдыбай ауылы республикабыҙға Азат Айытҡолов, Юнир Солтанов, Роза Буканова, Алик Йәғәфәров, Салауат Фәтхуллин, Мөслим Әбсәләмов, Әхмәт Хисмәтуллин, Миңлеғәле һәм Азат Нәҙерғоловтар, Айгөл Айытҡолова, Рәфҡәт һәм Рөстәм Шәриповтар, Айрат һәм Айгиз Ҡарасовтар, Ринат Нурисламов, Иҙрис Такалов, Ләйсән Моталлапова кеүек күп һандағы шәхестәр биргән. Уларҙы һанап үтер өсөн дә айырым мәҡәлә талап ителер ине. Ә бына Йылайыр районының башҡа ауылдарында тыуып үҫһәләр ҙә, тамырҙары менән Юлдыбайҙан булған Гүзәл Яубаҫарова менән Юнир Вәлиев үҙҙәрен ошо ауыл аҫабалары тип һанай. Бөгөн Өфө ҡалаһында йәшәүсе юлдыбайҙар - Рәсәйҙең, Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе, "АС-Проект" проектлау институты" яуаплылығы сикләнгән ойошма директоры Гүзәл Юныс ҡыҙы ЯУБАҪАРОВА, Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе, БР-ның мәғариф отличнигы, Салауат Юлаев ордены кавалеры Юнир Сәлим улы ВӘЛИЕВ, шулай уҡ Юлдыбай ҡыҙы Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы нәфис һүҙ оҫтаһы Эльмира Рәдиф ҡыҙы Юлдашева менән осрашып, Юлдыбай ауылына бәйле хәтирәләре, шулай уҡ ауыл-ҡала проблемаларына бәйле башҡа мәсьәләләр хаҡында фекер алыштыҡ.

XIX быуат аҙағында - XX быуат башында йәшәгән рус табибы, медицина докторы Дмитрий Петрович НИКОЛЬСКИЙ 1899 йылда Санкт-Петербургта баҫылып сыҡҡан "Башкиры. Этнографическое и санитарно-антропологическое исследование" тип исемләнгән үтә ҡыҙыҡлы китап авторы булараҡ билдәле. Унан башҡа Д.П. Никольский 1895 йылда "Землеведение" ғилми журналында "Из поездки к лесным башкирам" тигән этнографик мәҡәлә баҫтыра. Был мәҡәләлә Архангел заводы, Тирәкле, Уҫманғәле, Инйәр ауылдары һәм Көньяҡ Уралдың башҡа урындары иҫкә алына. Автор урындағы башҡорттарҙың көнкүреше һәм йәшәү рәүеше, ялан һәм урман зоналары башҡорттары араһындағы айырмалыҡтар хаҡында ла бәйән итә.
Өфөнән Верхнеуральск өйәҙенә урман башҡорттары араһында билдәле бер этнографик һәм антропологик күҙәтеүҙәр уҙғарырға барған саҡта Александров заводы экипаж менән барып етерлек һуңғы пункт ине; артабан юлды һыбай көйөнә генә дауам итергә мөмкин булды.

Авторҙарыбыҙҙың бәғзе ваҡыт кешеләрҙең бер-береһенә кешеләрсә булырға тейешле мөнәсәбәттәре хаҡында һүҙ ҡуҙғатыуы юҡҡа түгел. Был мәсьәлә һәр саҡ актуаль булып ҡала. Ошо темаға ҡағылышлы мин дә йыш ҡына уйланып алам. Хәрби табип булып оҙаҡ ваҡыттар хеҙмәт итеү дәүерендә осраған төрлө ҡыҙыҡлы хәлдәр ныҡ ҡына хәтеремдә ҡалған.

Үткән аҙна баштарында сәйәси ваҡиғалар нигеҙҙә Венесуэла, Гренландия буйынса ҡуйырған хәбәрҙәр һәм ғәмәлдәрҙе "эшкәртеү-һеңдереү" тирәһендә барҙы.

Яһалма инетеллектҡа "Киске Өфө" хеҙмәткәре Артур Батыршин һорау бирә: "Нимә ул мөхәббәт? Яһалма интеллект ярата беләме? Яратыу тойғоһон кешегә бирә аламы?"

Яһалма интеллект яуабы:

Ғинуар айында Өфөлә Рәми Ғарипов исемендәге республика 1-се Башҡорт гимназия-интернатында башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиада үтте. Телебеҙ өсөн бик әһәмиәтле был бәйге быйыл 40-сы тапҡыр уҙғарыла.

Интернет-платформаларҙа "Ай, былбылым" клибының премьераһы булды. Йырҙы популяр AY YOLA төркөмө йырсы Алһыу менән бергә башҡара.

Яңы йыл - яңы маҡсаттар. Күптәр был көндәрҙә хыялдар исемлеген һәм алдағы 365 көнгә пландар төҙөй. Әгәр теләкте тормошҡа ашырыу өсөн аҡса ғына кәрәк икән, тимәк, был хыял түгел, ә маҡсат, уға аҡса тупларға ғына кәрәк. Нисек? Финанс эксперты Булат НАГАЕВ, килем кимәленә ҡарамайынса, тормошта еңел генә ҡулланырға мөмкин булған кәңәштәр бирҙе.

Беҙ мәктәптә уҡығанда алтынсы класта яңы йылға тиклем арифметика исемле фән өйрәндек, икенсе ярты йыллыҡта алгебраға күстек, бер нисә йылдан уларҙы берләштереп, математика тип атанылар.

Кеше - тәбиғәт балаһы. Кешелек борон-борондан тәбиғәткә табынып йәшәгән: һыйындырыусы ла, туйындырыусы ла ул бит. Яралғы сифатында барлыҡҡа килгәндән алып ғүмеренең һуңғы мәленә тиклем кеше тереклек ҡанундарына буйһоноп йәшәй. Тәбиғәт нисек кенә гүзәл һәм бөйөк булып тойолмаһын, уның ҡанундары әҙәм балаһына һәр саҡта ла мәрхәмәтле була алмай. Ул шул уҡ тәбиғәттән бөткөһөҙ зыян да күргән, уның дәһшәтле көстәренән ҡурҡып, ҡото осоп тигәндәй йәшәгән. Бөгөн кеше үҙен башҡа тәбиғи заттарҙан күпкә өҫтөн ҡуйһа ла, уны тәбиғәт хужаһы, уның менән идара итеүсе, тип атап булмай. Ер, күк, һыу әленән-әле булып торған ҡеүәтле ер тетрәүҙәре, циклон-тайфундары, цунамиҙары аша әҙәм балаһына, үҙ урыныңды белеп йәшә, тип, киҫәтеп торғандай.

Өләсәй тәрбиәһе - борон-борондан халҡыбыҙҙың рухи ҡиммәттәренең төп һаҡлаусыһы һәм яҡлаусыһы. Әлбиттә, олатай-ҡартатайҙарҙың да өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Шулай ҙа һәр саҡ яу сапҡан аҫыл ир азаматтарҙың ғаиләһен бағып ҡына ултырыр ваҡыты булмаған. Шуға күрә лә "ил инәһе", "ағинәй" тигән төшөнсәләр халҡыбыҙ йөрәгендә лә, тарихында ла үҙ урынын алған.