XIX быуат аҙағында - XX быуат башында йәшәгән рус табибы, медицина докторы Дмитрий Петрович НИКОЛЬСКИЙ 1899 йылда Санкт-Петербургта баҫылып сыҡҡан "Башкиры. Этнографическое и санитарно-антропологическое исследование" тип исемләнгән үтә ҡыҙыҡлы китап авторы булараҡ билдәле. Унан башҡа Д.П. Никольский 1895 йылда "Землеведение" ғилми журналында "Из поездки к лесным башкирам" тигән этнографик мәҡәлә баҫтыра. Был мәҡәләлә Архангел заводы, Тирәкле, Уҫманғәле, Инйәр ауылдары һәм Көньяҡ Уралдың башҡа урындары иҫкә алына. Автор урындағы башҡорттарҙың көнкүреше һәм йәшәү рәүеше, ялан һәм урман зоналары башҡорттары араһындағы айырмалыҡтар хаҡында ла бәйән итә.

Илдә ҡырағай капитализм ныҡлы аяҡҡа баҫып, халыҡтың тормош-көнкүреше тамам мөшкөлләнгән, аҡса урынына бартер өҫтөнлөк иткән бер заманда Мәләүез ҡалаһының үҙәк майҙанындағы йәрминкәгә сыҡтым. Кибеттәр ҙә үҙ нөктәләрен асҡан, палаткаларҙа эшҡыуарҙар үҙ тауарҙарын маҡтап һата. Ит, йәшелсә, емеш-еләк тәҡдим итәләр.

РФ Президенты Владимир Путиндың 11-12 апрелдә Пасха уңайы менән тынлыҡ иғлан итеүенә ҡарамаҫтан, Украина Ҡораллы көстәре уны аңлы һәм тупаҫ рәүештә боҙоп, Херсон, Курск, Белгород өлкәләрендә йәшәүсе тыныс халыҡҡа тоҫҡап, артиллерия уты асты, ә Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә, көндәгесә, дрондар осороуын дауам итте.

"Киске Өфө"нөң 14-се һанында ЯИ-КӨФӨ менән"Нейроселтәр яҙыусыны алыштыра аламы?" тигән һорауға әңгәмә ҡоролғайны. Ошо уҡ темаға фекер алышыуҙы Башҡортостандың халыҡ шағиры Гүзәл Ситдиҡова дауам итә.

Махсус хәрби операция зонаһында хеҙмәт итергә йыйынған йәштәр ни өсөн йышыраҡ пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрен һайлай? Киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре менән әңгәмәлә Андрей Николаев (фамилияһы үҙгәртелгән) бының сәбәбен ҡыҙыҡһыныу менән аңлата.

Март, апрель айында һәр баҡсасының тәҙрә төбөндә борос, томат, баклажан шытып сыға башлағандыр, моғайын. Өйҙә үҫкән үҫентеләрҙе пикировкалау ҙа төп этаптарҙың береһе булып тора. Бына ошо "пикировка" тигәне нимә һуң ул? Баҡтиһәң, мотлаҡ тип иҫәпләһә лә, күптәр уны дөрөҫ башҡармай икән.

Әҙәпле кеше, тигәндә, беҙ тәртипле, күркәм сырайлы, бөхтә кейемле кешене күҙ алдына баҫтырабыҙ. Әҙәплелек - кешеләрҙең йәшәү рәүеше. Мосолман кешеһенең йәшәү рәүеше гүзәл, күркәм, әхләҡлы булырға тейеш.

XIX быуат аҙағы - XX быуат башы халҡыбыҙ тарихына ҡатмарлы һәм ҡаршылыҡлы осор булып ингән. Нәҡ ошо осорҙа, бер яҡтан, башҡорт ерҙәрен талау, колониаль иҙеү бығаса булмағанса көсәйеп китһә һәм, шуның һөҙөмтәһе булараҡ, халыҡ сикһеҙ бөлгөнлөккә төшһә, икенсе яҡтан, милли мәҙәниәт, әҙәбиәт, сәнғәт йылдам үҫеш кисерә, йәштәр араһынан бик күп ғалимдар, әҙиптәр күтәрелеп сыға, матбуғатта башҡорт тематикаһы һиҙелерлек яңғыраш ала. Атаҡлы шағир Ғәли Соҡоройҙоң улы Ғарифулла Кейеков эшмәкәрлеге ошо күренештәргә туранан-тура бәйле.

Хәйлә хаҡында һүҙ ҡуҙғатҡас, Мостай Кәримдең "Карусель" тигән билдәле шиғыры иҫкә төшә:
"Әйләнә карусель, әйләнә,
Карусель ҡоролған хәйләгә.
Осҡаны, сапҡаны, йөҙгәне
Һәм ерҙә һөйрәлеп йөрөгәне -
Һәммәһе бер тигеҙ елдерә,
Ел үҙе уларға юл бирә".

Ҡасан, ниндәй хата ебәрҙе һуң әле ул? Фәнзил йоҡлап китә алмаҫын белгәнгә, йоҡа юрғанын һаҡ ҡына ҡайырҙы ла, аяҡтарын ипле генә яңыраҡ икенсегә буялған һалҡынса иҙәнгә төшөрөп, урынынан ҡалҡынды. Йәнәштә ҡатыны ла тыныс түгел, ара-тирә тертләп ҡуя, әммә йоҡлай. Башҡалар ҙа инде нисәмә көн, төнгә ялғанып һуҙылған ҡайғылы мәшәҡәттәрҙән, ниһайәт, арынып, борсоулы төштәр донъяһына сумған. Кемеһелер ауыр һулап ҡуя.

XIX быуат аҙағында - XX быуат башында йәшәгән рус табибы, медицина докторы Дмитрий Петрович НИКОЛЬСКИЙ 1899 йылда Санкт-Петербургта баҫылып сыҡҡан "Башкиры. Этнографическое и санитарно-антропологическое исследование" тип исемләнгән үтә ҡыҙыҡлы китап авторы булараҡ билдәле. Унан башҡа Д.П. Никольский 1895 йылда "Землеведение" ғилми журналында "Из поездки к лесным башкирам" тигән этнографик мәҡәлә баҫтыра. Был мәҡәләлә Архангел заводы, Тирәкле, Уҫманғәле, Инйәр ауылдары һәм Көньяҡ Уралдың башҡа урындары иҫкә алына. Автор урындағы башҡорттарҙың көнкүреше һәм йәшәү рәүеше, ялан һәм урман зоналары башҡорттары араһындағы айырмалыҡтар хаҡында ла бәйән итә.

Физик яҡтан ниндәй генә кәмселектәре булмаһын, һәр бала белем алырға лайыҡлы. Республиканың Мөмкинлектәре сикле балаларға дистанцион белем биреү мәктәбе тап шундай үҙенсәлекле балаларҙың хоҡуғын тормошҡа ашыра ла инде. Һәм беҙ ошо учреждениеның директоры, кескәй сағынан уҡытыусы булыу хыялы менән янған һәм бына инде 27 йыл ғүмерен педагогия эшенә бағышлаған шәхес - Фәнил Йәмил улы НУРЕЕВ менән әңгәмә ҡорҙоҡ.

Прогрессив кешелек донъяһы, Израиль менән уның ҡотҡоһона бирелгән АҠШ президенты хакимиәтенең, һүҙ ҡуйышып, күҙ алдында Иранға ҡаршы енәйәти-террористик һуғыш алып барыуына ҡәтғи протест белдерә һәм күпләп митингыларға, демонстрацияларға сыға.

Бөгөнгө тыйыуҙар, сикләүҙәр, яза саралары менән янауҙар шарттарында граждандарҙың былай ҙа кешелек хоҡуғы тип иҫәпләнгән берәй мәсьәләне изгелек акты итеп күтәреүҙәр бик үк аңлашылып бөтмәй. Мәҫәлән...

"Киске Өфө" журналистары һорау бирә: "Яһалма интеллект, әйт әле, һуңғы ваҡытта нейроселтәр ярҙамында яңы йырҙар яңғыратыу, шиғырҙар, сәсмә әҫәрҙәр ижад итеү күренештәре йышайып китте. Был нимә, нейроселтәрҙәр хәҙер композиторҙарҙы, яҙыусыларҙы, шағирҙарҙы алыштыра аласаҡ, тигәнгә ишарамы?"

Контракт буйынса хәрби хеҙмәткә һайлап алыу пунктына пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеүҙе маҡсат итеп ҡуйған йәштәр күпләп килә.

Бөгөнгө әңгәмәселәребеҙ гәзитебеҙҙең иң тоғро дуҫтары, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусылары - М. Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы директоры Шәмсулла Хәбибулла улы ХӘБИБРАХМАНОВ һәм Ф. Мостафина исемендәге 20-се Башҡорт гимназияһы директоры Сулпан Мәүләүи ҡыҙы УЙЫЛДАНОВА. Белем усаҡтарында балаларҙы тәрбиәләү алымдары һәм сараларына арналды был юлы беҙҙең һөйләшеү.

Учалы районы Ҡолош ауылы ағинәйҙәре район ағаинәйҙәрен үҙҙәренең мәҙәниәт йортона ошондай матур атамалы этнографик күргәҙмәгә саҡырҙы. Тема күптәрҙең күңеленә хуш килгәндер, райондың 13 ауылынан ҡатнашырға теләк белдерҙеләр.

Көйөргәҙе районы Иҫке Мораптал ауылы быйыл "Айыҡ ауыл" республика конкурсында ҡатнаша. Ошо сара сиктәрендә улар 5 мөһим проект, атап әйткәндә "Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух", "Быуындар бәйләнеше", "Тәмлекәй", "Парлы ғүмер" һәм "Йәш фермерҙар мәктәбе" булдырған һәм әлеге ваҡытта улар буйынса етди эш алып баралар. Әле башланғыс кластар уҡытыусыһы Рәмилә Кәрәмәт ҡыҙы Ҡужаҡова етәкселегендәге "Йәш фермерҙар мәктәбе" тураһында һөйләмәксебеҙ.

Күптән түгел Өфө фән һәм технологиялар университеты филиалы Сибай институтында йәмәғәт экология инспекторҙары өсөн "Таҙа Талҡаҫ" проекты сиктәрендә семинар-форум үтте. Унда республиканың төрлө ҡала һәм райондарынан 150 экоактивист ҡатнашты. Сараны уҙғарыу инициаторы - Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Закир улы Байғусҡаров һәм ул етәкләгән "Ир-егеттәр советы" ойошмаһы. Һөйләшеү Талҡаҫ күленә генә түгел, ә тотош Урал аръяғы төбәгенең экологияһы проблемаларына ҡағылды.