Йоманан һуң, Хәлфетдиндең "Беларусь"ына тағылған бәләкәй тимер арбаға һалам түшәп һалып, көҙҙөң ҡарһыҙ һуңғы айы ныҡ ҡына һыуытып торғанға, толоптар кейеп алып, күрше ауылға ҡарай юлландыҡ. Беҙҙән башҡа Мәҙинә апайҙың бер туған ҡустыһы менән килене лә бар. Мәҙинә апайҙың йоҡа ирендәре асылмаҫ өсөн береккәндәр, ҡымтылғандар һымаҡ, йөҙө ҡара көйгән, дебет шәл ураған башын тотошлай толоп яғаһына йәшереп, юл буйы ауыҙ асып бер һүҙ өндәшмәне, кәләш әйттерергә түгел, тамуҡ киҫәүендәй һерәйешеп, ойоп, кемделер ерләргә китеп барғандайбыҙ.

Йөрәгеңдә ил ҡотондай - һүнмәһен ут,
Ата-баба аманаты - үлмәһен рух.
Саңың оло, Уралтауҙай дәрәжәле,
Аҡ намыҫтан айырыла күрмәһен ул,
Бар халҡыңдан айырылыу белмәһен ул!

"Ҡарында ятҡан баланың - хан булаһын, биләүҙә ятҡан баланың бей булаһын кем белгән?" тигән әйтем бар халыҡта. Ҡарында йәки биләүҙә ятҡан баланың киләсәктә кем булырын белмәһә лә, үҙе уҡытҡан, үҙе тәрбиәләгән баланың киләсәктә ҡайһы йүнәлештә, ниндәй һуҡмаҡтан китерен уҡытыусы һиҙә, белә һәм күрә йөрөй. Йылы тупраҡта тамыр йәйҙереп, ҡарап, тәрбиәләп торһаң, тәҙрә төптәрендәге гөлдәр ҙә шиңмәй, һулымай, ҡышҡы сатлама һыуыҡтарға ҡарамай, йәшел килеш һаҡлана. Белем биреү һәм үҫтереү - мәктәптең төп бурысы булһа, дөрөҫ тәрбиә биреү - һәр беребеҙгә ҡағылған эш.

Беҙ үпкәләүҙең бала йәки ҡатын-ҡыҙға ғына хас хис-тойғо булыуына күнеккәнбеҙ. Әммә һуңғы йылдарҙа ир-егеттең һүҙгә, шаяртыуға, иҫкәрмәләргә йәки уларҙың фекере менән һинеке тап килмәгән күренештәргә кире реакцияһы көсәйҙе. Йәғни, улар ҙа үсексәнгә әйләнде.

"Әсә һөтө менән инмәгән, кәзә һөтө менән инмәй" ти башҡорт халыҡ мәҡәле.Бында һүҙ кешегә әсә һөтө менән генә тапшырыла торған ҡиммәттәр һәм төшөнсәләр хаҡында бара. Урынлы һорау тыуа: сит әсәнең күкрәк һөтө менән балаға уның да күркәм сифаттары күсәме икән? Был һорауға яуап бирер өсөн бер фәһемле ваҡиғаның юҫығына күҙ йүгертәйек.

Мин хәрби табип булып хеҙмәт итеп йөрөгән гарнизондан бер саҡырым тирәһендәге ауыл ситендә Фазанка тип аталған бер күл бар ине. Йәйге эҫелә уның буйы һыу инеүсе бала-саға менән тула. Ял көндәре ололар ҙа унда килеүсән. Шулай бер ял көндө, ике улымды эйәртеп, мин дә килдем. Сисенеп, башҡаларҙан ситтәрәк, аулағыраҡ урын табып, беҙ ҙә һыуға төштөк.

Үткән аҙнаның йома төнөндә Wildberries маркетплейсының Тамбов өлкәһендәге Котовск складына украин дрондары һөжүме һөҙөмтәһендә логистика үҙәгенең 7 хеҙмәткәре һәләк булған, 25 кеше яраланған. Ә шәмбе төнөндә дошман аппараттары Мәскәү өлкәһенә ябырылды. Һөҙөмтәлә Ногинск нефть базаһы биләмәһендә янғын сыға. Яҡындағы бала табыу йорто хәүефһеҙ урынға күсерелә.

Башҡортостанда балалы ғаиләләргә яңы түләүгә ғаризалар ҡабул ителә башланы. Уны тәғәйенләү шарттары ниндәй, кем бындай ярҙам һорап мөрәжәғәт итә ала?

Пилотһыҙ осоусы аппараттар (БПЛА), Һауа һөжүменә ҡаршы оборона эше һәм уларҙы ҡулланыу эҙемтәләре фотоһын һәм видеоһын баҫып сығарыу хәүефһеҙлек менән янай. Бындай кадрҙарҙың дошман ҡулына эләгеүе һәм мөһим мәғлүмәтте асыҡларға ярҙам итеүе ихтимал.

Һуғыш яланы хәрби техниканы ғына түгел, уны идара иткән кешеләрҙе лә үҙгәртә, ти "Себер" бригадаһының "Тир" позывнойлы БПЛА хеҙмәте начальнигы.

Ошо көндәрҙә Өфө урамдарына электр самокаттарын ҡулланыу ҡағиҙәләре тураһында башҡорт телендә мәғлүмәт плакаттары урынлаштырылды.

Июль

Емеш биреп бөткәндән һуң еләктең бөтә иҫке, ауырыу һәм зыянланған япраҡтарын йолҡоп алырға. Етерлек итеп һыу ҡойоп, еләк төптәре тирәһендәге тупраҡты йомшартып, артыҡ мыйыҡтарын йолҡоп ташларға кәрәк.

Бесән ваҡыты. Һутҡа туйынған үләндәр бер аҙ ҡарая төшкән. Болонлоҡтар төрлө-төрлө сәскәгә күмелгән. Ошондай фонда алыҫтан уҡ күренеп, муйыл еҫе аңҡытып ултырған үләнде еркәүек (лабазник, таволга вязолистный - Filipendula ulmaria (L.) Maxwim) тип атайҙар. Ҡайһы бер урындарҙа уны аҡбаш үлән, ерегүлән, еркүлән, ерекләүек, еркәүләп, ерек ҡураһы тип тә йөрөтәләр.

Башҡортостанда тәүге тапҡыр Рәсәй палеолит, геология һәм палеонтология буйынса алдынғы белгестәрҙең ялан семинары үтте.

Мәләүез ҡалаһында йәшәүсе Миңлегөл һәм Али Алтынбаевтар ғаиләһе биш бала тәрбиәләй. Берҙән-бер улдары Илдар - нәҫелде дауам итеүсе, ғорурлыҡ булһа, сәскәләй дүрт ҡыҙы - тормош биҙәге, өй йәме.

Башҡортостандың халыҡ артисы Лилиә Рауил ҡыҙы Ишемйәрованың исеме республиканана ситтә лә яҡшы таныш. Йыр сәнғәтенә тоғролоҡ һаҡлаған ижадсы Ейәнсура районының Иҙелбәк ауылында донъяға килгән. Йырға булған мөхәббәт ғаиләлә һалына. Үҙенең маҡсатына тоғро ҡыҙ һөнәри белемен Өфө сәнғәт училищеһында нығыта. Артабан Өфө сәнғәт институтында оҫталығын камиллаштыра. Бөгөн Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы Лилиә Ишемйәрова йөҙөп йөрөгән эшләгән, ижад иткән сәнғәт әһелдәренең береһе. Башҡорт йыр сәнғәтен сит ил сәхнәләренә сығарыусыларҙың береһе лә бит әле ул. Әлеге мәлдә Лилиә Рауил ҡыҙы тамашасылары өсөн ҙур концерт әҙерләй. Беҙ талант эйәһенә бары тик уңыштар ғына теләйбеҙ.

1

Хәлфетдин Ҡотләхмәтов менән бала саҡтан бергә уйнап үҫтек, мәктәптә саҡта ла бер класта, хатта бер парта артына ултырып уҡыныҡ. Һәйбәт малай ине ул, эшсән, тырыш, аралашыуҙа ихлас, дуҫлыҡҡа тоғро. Тик белем алыу йәһәтенән генә артыҡлап ырата, алға китә алманы, өлгәше шул, "ҡәнәғәтләнерлек"тәр, уртансылар тирәһендә уралды. Шуғалыр ҙа, өлгөргәнлек аттестатын алыу менән башҡа уҡыу алдынғылары һымаҡ, ҡалаларҙағы махсус урта, юғары уҡыу йорттарына ынтылып мәшәҡәтләнмәй, Юлдыбай СПТУ-һының бер йыллыҡ тракторсылар курсын бөтөргәндән һуң, ауылыбыҙға ҡайтып, етеҙ хәрәкәт яратҡанға тракторҙың сылбырлыһына түгел, үҙе әйтмешләй, өлөшөнә төшкән көмөшөнә - яңы ғына заводтан ҡайтарылған тәгәрмәслеһенә ултырҙы.

Өфөлә йәшәүсе Белорет районынан сыҡҡан билдәле шәхестәр менән әңгәмә ҡорорға теләгебеҙ барлығын белдереп тә өлгөрмәнек, бер саҡ улар гәзитебеҙ редакцияһына ағыла башламаһынмы! Ғәҙәттә, бындай саҡта ике-өс кеше килә торғайны, биләриттәр күмәкләнеләр. Бер нисәүһе килеп өлгөрмәне. Тағы ла шуныһы: һайлам уҡтай ир-егеттәр, етмәһә, барыһы ла ҡатай малайҙары. Кемдәр тиһегеҙме, бына улар: атаҡлы ҡурайсы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Рәмил ҒӘЙЗУЛЛИН, билдәле режиссер, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәйес ИСМӘҒИЛЕВ, танылған йырсы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Искәндәр ҒӘЗИЗОВ, Башҡортостан Республикаһы Милли музейының өлкән ғилми хеҙмәткәре Илдар ШӘРИПОВ, Башҡортостан Республикаһы Миграция үҙәге дауаханаһы баш табибы Раян МИҺРАНОВ. Әңгәмәбеҙ уларҙың, ҡатай малайҙарының, дәррәүлеге, әүҙемлеге сәбәптәрен асыҡлауҙан башланды ла инде.

Суйын ҡаҙандарҙан башҡа, улар ағас һәм туҙ һауыт-һаба, күн тоҡтар менән файҙалана; таштан яһалған, йәки ярма һаҡлай торған һауыт-һаба, башҡа төрлөләре бик һирәк кешеләрҙә була. Һәр бер өйҙә тиерлек ағас килеләр бар, улар тирмән урынына ярма һәм он тартыу өсөн ҡулланыла, шулай уҡ киле тарма төйөү һәм башҡа шундай эштәрҙе башҡарыу өсөн файҙаланыла. Ҡайһы бер ауылдарҙа ҙур булмаған һыу тирмәндәре бар, алты йә иһә ете тырнаҡлы тирмән ташы тура торған валға горизонталь рәүештә ҡуйылған. Башҡорттар уларҙы тирмән тип атаһа, рәсәйлеләр мутовка тиҙәр; бындай тирмәнде хәрәкәткә килтерер өсөн бәләкәй генә инеш тә етә, сөнки улаҡ буйлап өҫтән, бер йә иһә бер ярым фут бейеклектән, һыу ҡуласаның ҡырыйына, йә иһә фут ярым оҙонлоғонда тырнаҡтарҙың яҫы яғына ағып төшә.

Яһалма интеллект нигеҙендә төҙөлгән махсус Айна-агенттар авторҙарға, мөхәррирҙәргә, уҡытыусыларға һәм журналистарға ярҙам итергә әҙерләнә.

Үткән йәкшәмбелә Белгород өлкәһенең оператив төбәк штабынан хәбәр итеүҙәренсә, Украина ҡораллы көстәре (ВСУ) дроны Белгород өлкәһе Грайворон ҡалаһында велосипедта китеп барған 13 йәшлек балаға һөжүм итә. Йәрәхәттәр алған бала ауыр хәлдә дауаханала ята.