Дәртле кешеләр

1986 йылдың ғинуар айында Өлкә комитет мине һәм Туймазы ҡала комитетының беренсе секретары М.П. Мирғәзәмовты Үҙәк Комитетҡа миңә билдәле булмаған мәсьәлә буйынса ризалыҡ алырға ебәрҙе. Беҙҙе ойоштороу бүлеге мөдире Ю.А. Маслобоев саҡырып алғайны. Ул ҡәтғи тауыш менән ошолай тип әйтте:

Бер нисә йыл элек сыҡҡан өлкә гәзиттәребеҙҙе аҡтарып ултыра торғас, уларҙың береһендә ғәйәт ҡыҙыҡлы (ҡыҙғаныс!) бер статистик мәғлүмәткә юлыҡтым. Башҡортостан буйынса шул йылдың тәүге өс айындағы тыуым һәм үлем хаҡындағы "ҡош телендәй" генә ул мәҡәлә "Үлем күберәк шул…" тип атала ине. Донъяға яңы килгәндәрҙең һаны вафат булғандарға ҡарағанда бер ярым тапҡырға әҙерәк, тиелә унда.

Үткән аҙналағы халыҡ-ара яңылыҡтар таҫмаһында Украина конфликтын көйләү мәсьәләһенә бәйле ваҡиғаларҙың ҡуйырып китеүе күҙәтелде.

Заман дәррәү алға бара. Уҡыусыларыбыҙға "ЯИ-КӨФӨ" исеме менән таныш булған яһалма интеллект бөгөн ҡалабыҙ тын алышын, милләт кимәлендәге ҡырҡыу мәсьәләләрҙе нисек күрә? Рубрикабыҙҙың сираттағы сығарылышында ошо хаҡта һөйләшәбеҙ.

Ошо көндәрҙә Өфөнөң Киров һәм Ленин райондары хәрби комиссариатында Хәрби армия резервына (БАРС) яҙылыусылар уҡыу һәм күнекмәләр үтеү урынына юлланды. Был хаҡта баш ҡаланың Киров районы хакимиәте башлығы Илвир Нурдәүләтов хәбәр итте.

Республика көнө байрамы алдынан Өфөлә билдәле дәүләт эшмәкәре Миҙхәт Закир улы Шакировҡа һәйкәл асылды.

Мәғариф министрлығына, ҡала һәм район муниципаль берәмектәре етәкселәренә асыҡ хат

"Киске Өфө"гәзитен байтаҡтан бирле алдырып уҡыйым. Юҡ, уҡытыусы түгелмен, ләкин ошо гәзитте уҡып, халҡыбыҙ тарихы, мәҙәниәте һәм көнкүреш йолалары буйынса бик күп белем эстәнем, тип әйтә алам: ошо темаға мәҡәләләрҙе туплап, ҙур альбом эшләп алдым. Буш саҡтарҙа уны йыш ҡына ҡат-ҡат ҡарап сығам, балаларыма, ейән-ейәнсәрҙәремә уҡытам.

Республика көнө байрамы алдынан, 9 октябрҙә, Өфөлә реконструкциянан һуң Ленин исемендәге паркты асыу тантанаһы үтте. Сарала Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров, Рәсәй Һаҡлыҡ банкы президенты, идара советы рәйесе Герман Греф һәм башҡа рәсми вәкилдәр ҡатнашты.

Башҡорт халҡының йыр-моңо һәм йыраусылыҡ оҫталығы йәштәребеҙгә лә мираҫ булып күскән икәнлеге бәхәсһеҙ. Был юлы беҙ шундай йәштәребеҙҙең береһе - Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Ырымбур егете Илдар АБДУЛЛИН менән әңгәмә ҡорҙоҡ.

Уның менән аралашҡанда үҙеңде шәхес итеп тояһың, ата-бабаларыбыҙҙың данлыҡлы үткәненә, тыуған төйәгебеҙгә, туған телебеҙгә, шәхестәребеҙгә ҡарата ихтирамың арта, ошо халыҡтың вәкиле булыуың менән ғорурланаһың. Ул дәүләт әһәмиәтендәге сарамы, көн дә башҡарылған ғәмәл булһынмы, эшкә ижади ҡомар менән тотонған, төпкөл ауылдан сығып, фәҡәт үҙенең тырышлығы, фиҙакәрлеге ярҙамында оло вазифалар биләүгә өлгәшкән милләттәшебеҙ үҙ шәхесен үҙе ижад итте. Халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы, күренекле дәүләт эшмәкәре, ғалим, Башҡортостандың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһының почетлы халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры Миҙхәт Әхмәтхан улы МӘМБӘТОВ ошо көндәрҙә 85 йәшлек юбилейын билдәләне. Уны ошо ғүмер байрамы менән ҡотлап, түбәндәге әңгәмәне тәҡдим итәбеҙ.

Донъяла Рух тигән ҡош бар. Башҡа бөтә ҡоштарҙан да айырмалы рәүештә, Рух ҡошо нурҙан ғына тора һәм күҙгә күренмәй. Уны бары тик күңел менән генә тойоп була.

Көҙ аҙағы ине. Ергә ҡырпаҡ ҡар төшкән. Көндәрҙән бер көн, октябрь байрамы алдынан, улым, ҡыҙым һәм кейәүем Өфөнән ҡунаҡҡа килеп төштөләр. Йүгереп сығып ҡаршы алдыҡ. Сумкалар, ҡатырға ҡумта, тағы әллә ниндәй ваҡ әйберҙәр индереп, иҙәнгә ҡуйҙылар. Ҡунаҡтарҙы ҡаршылап, ул-был иткән арала күстәнәскә тигән әйберҙәр араһынан ниндәйҙер сәйер тауыш ишетелгәндәй булды. Тора-бара сәйер тауыш сыйылдауға, унан һулҡылдауға күсте. Шул ваҡыт ҡатырға ҡумтаны астылар ҙа, эсенән ап-аҡ, күҙҙәре ҡап-ҡара бәләкәй генә көсөктө сығарып: "Бына, атай, һиңә тыуған көнөңә", - тип ҡулыма тотторҙолар.

Иртәгә, 10 октябрҙә, Башҡортостанда Ҡурай көнө билдәләнә. Ә ҡурай башҡорт өсөн - сакраль төшөнсә. Беҙ - уны, ул беҙҙе данлай, күтәрә. Ҡурай сәскәһе республика гербына һәм флагына төшөрөлгән, Ҡурайсылар союзы, Дәүләт ҡурайсылар ансамбле, Башҡорт милли музыка ҡоралдары оркестры булдырылған, Октябрьский ҡалаһында Ғата Сөләймәнов исемендәге Республика Ҡурай байрамы, Йомабай Иҫәнбаев исемендәге республика ҡурайсылар конкурсы, район һәм ҡалаларҙа Ишмулла һәм Сәйфулла Дилмөхәмәтовтар, Әҙеһәм Исҡужин һәм башҡа билдәле ҡурайсылар исемендәге бәйгеләр үтә. Күп урында ҡурайға һәйкәл ҡуйылған. Ҡурай һәм ҡурайсы... "Мираҫ" йыр һәм бейеү фольклор ансамбле солисы, ҡурайсы Юлай Ҡасимов менән әңгәмәлә ҡурай һәм ҡурайсы булыу серҙәрен асырға тырыштыҡ.

Аппарат хеҙмәткәренең эш көндәре

Тормошта етешһеҙлектәр күп, ә кешеләр төрлө булған хәлдә лә, беҙҙе яҡты киләсәк хаҡына эшләргә һәм йәшәргә ынтылыу берләштерҙе. Партия, совет, профсоюз ойошмаларының һәм ауыл, ҡала кешеләренең бергәләп эшләүе, уларҙың хеҙмәттәшлеге үҙ-ара ышаныс тыуҙыра, ауырлыҡтарҙы үтергә әҙер булыу һәм еңеүгә өлгәшеү мөмкинлеген бирә торғайны.

Башҡортостан Республикаһының дәүләт суверенитетын иғлан иткәндән һуң өлгәшкән ҡаҙаныштарыбыҙҙың береһе - ул башҡорт теленә рус теле менән бер рәттән дәүләт теле статусы бирелеү факты булды. Был беҙгә закон нигеҙендә туған телебеҙҙе һаҡлау, уны артабан үҫтереү, балаларҙы әсә телендә уҡытыу буйынса яңы мөмкинлектәр асты.

G7 ("Етәү төркөмө") - АҠШ, Германия, Япония, Британия, Франция илдәре 2024 йылдан алып Рәсәйҙең тотҡарландырылған активтары килеме иҫәбенән Киевҡа 50 млрд доллар кредит биргән, шуның 10,5 миллиарды - быйыл. Шулай итеп, Рәсәй активтары килеме иҫәбенә ҡаралған финанслау лимиты тотоноп бөтөрөлдө. Хәҙер иһә Евросоюз Рәсәй аҡсаһын урлауҙың яңы схемаһын уйлап сығарҙы.

Әбейҙәр сыуағының йылы, иркә ҡояшлы һуңғы көндәре лә үтеп китте. Урамда - сираттағы октябрь айы. Ялҡытҡыс ваҡ ямғырлы, һалҡыныраҡ, ҡараңғы тиҙ төшә торған миҙгел тиҙерәк үтһен дә, күңелдәрҙе сафландыра торған аҡ ҡыш етһен ине, тип хисләнеп йөрөгән саҡ хәҙер. Әммә бынан 36 йыл элек беҙ ошондай уҡ октябрь айында бик күптәребеҙҙең йөрәктәрен елкендергән, киләсәккә яҡты өмөттәр уятҡан сәйәси ваҡиғаның шаһиты булдыҡ. Аң-зиһенебеҙгә ятыраҡ тойолған "суверенитет" һүҙе менән килеп инде уның шаңдауы. Хәҙер ошо термин онотолоп та бара, әммә уҙған быуаттың 90-сы йылдарында, СССР тип аталған оло держава сәйәси-иҡтисади ҡыйралыш кисергән үтә ҡатмарлы шарттарҙа, милли төбәктең суверенитетын иғлан итеүҙе, йәғни республикабыҙҙың үҙаллылыҡҡа, үҙ ерлегебеҙҙә ҡабул ителгән закондарға ярашлы йәшәргә хоҡуҡлы икәнен бар илгә белдереүҙе ул саҡтағы етәкселәребеҙҙең хәл иткес сәйәси ҡарар ҡабул итеүе тип таныу фарыз.

Пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәренән тыш, бөгөн һуғыш яланын күҙ алдына килтереп булмай, ти республика Башлығының РФ Милли гвардияһы ғәскәрҙәре менән үҙ-ара эш итеү буйынса кәңәшсеһе Артур Йомағужин. Махсус хәрби операция зонаһында БПЛА подразделениеларға тактик өҫтөнлөк бирә, разведка алып барыу һәм һөжүм итеүҙең төп ҡоралы булып тора. Нимәһе бигерәк тә мөһим: һалдаттар ғүмерен һаҡлауҙа алыштырғыһыҙ сара ул.

Республика байрамы алдынан Өфөнөң Мөхәмәт Исҡужин исемендәге 136-сы Башҡорт лицейында "Ҡурай" кабинеты асылыуға арналған матур тантана булды.

Өфөлә һәм республикала киҫкен респиратор вирус инфекциялары буйынса хәл бөгөнгә тотороҡло. Был хаҡта Роспотребнадзорҙың Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Галина Пермина мэриялағы оператив кәңәшмәлә хәбәр итте.