Түҙемлек, тигәндән, беҙҙең башҡортта инде ул ундай хазина! Тап шул арҡала, йәғни республикаға исем биргән халыҡтың түҙемле булыуы арҡаһында (хәҙер инде уны толерантлылыҡ тиҙәр) башҡа милләт вәкилдәре өсөн йәннәттер ул беҙҙең Башҡортостаныбыҙ.

Элек-электән түҙемлелек, киң күңеллелек күрһәткән, толерантлы булған халҡым һәм был әлеге көндә лә шулай дауам итә. Күңелдең киңлеге шуға тиклем барып еткән ки: бөгөнгө көнгә аҫаба башҡорт ерендә йәшәп ятҡан милләттәр һаны 160-ҡа тулып киткән, имеш! Ҡайһы берәүҙәр был мәғлүмәтте оло ҡаҙаныш күреп, яйы сыҡҡан һайын миҙал йә флаг урынына болғарға ярата. Шул уҡ ваҡытта улар бер нәмәне иҫәпкә алмай: ана шул үҙ ерендә һәм үҙ ере хаҡына күпте күреп, күпте кисергән халыҡҡа ҡарата мөнәсәбәттең түҙеп торғоһоҙ була барыуы ғына һис борсомай маңҡорттарҙы. Башҡорт халҡының ҡанлы һәм дә ҡаһарман тарихы биттәрен һанламау, уның аҫабалыҡ хоҡуғын, шуға дәлил мәғлүмәттәрҙе әйләнгән һайын юҡҡа сығарырға маташыуҙар, тарих ҡатламдарында ҡалған эҙҙәрҙе нисек тә юйырға, бысраҡҡа буярға тырышыуҙар бер ҙә генә халҡыма ҡарата толерантлы мөнәсәбәт тураһында һөйләмәй. Тарихи мәғлүмәттәрҙе күҙгә элмәйенсә, ҡоро инҡар итеүгә ҡоролған фараздарын берҙән-бер дөрөҫ ҡараш, "һуңғы инстанция" тип раҫларға маташыуҙар иң дөрөҫө була инде, улайһа?
Бер-береңә түҙемле, ихтирамлы булыумы, сабырлыҡ күрһәтеүме - толерантлыҡ төшөнсәһен нисек кенә әйләндереп, нисек кенә тулғандырма, уға ниндәй генә синонимдар эҙләмә - әгәр ҙә был күп милләттәр йәшәгән төбәк эсендәге бер йә бер нисә генә халыҡҡа хас сифат икән, тимәк, был түҙеү, биткә төкөрөүҙе ҡабул итеү, йәғни күнеү тип атала. Ә толерантлыҡ - ул күп ҡырлы булһа ғына үҙ-ара ихтирамды аңлата. Толерантлы булыу-булмауҙың төбөндә бер ғиллә ятыуын да шәйләмәй булмай. Һәр кем толерантлы була алмай. Күңеле керһеҙ, изгелекле, яҡты уйлы, иманлы һәм дә тәбиғәте менән юғары мәҙәниле Аллаһ балалары өсөн генә хастыр был сифат, үәт! Ахырҙа шулай тип күңелде йыуатырға ла, бөтөн был ығы-зығыға сал тарихлы милләттәргә генә хас олпатлыҡ, зирәклек, уйсанлыҡ, бөйөклөк үрҙәренән күҙ ташлап, көлөмһөрәп ҡуйырға ғына ҡала, күрәһең, халҡыма...

Фәтих МУЛЛАҒОЛОВ.

КИРЕ СЫҒЫРҒА