1943 йылдың июнендә Харьковҡа Башҡортостандан һәм Ырымбурҙан өҫтәлмә ғәскәр килтерҙеләр. Ғәскәрҙәгеләрҙең барыһы ла башҡорт булып сыҡты.

Тылда туҡланыу яҡшы булмаған, күрәһең, егеттәр бик ябыҡ ине. Өс көндән тәүге атака булды. Башҡорттар тыныс ҡына ҡоралдарын таҙартты һәм үҙҙәренең винтовкалары, бысаҡтары менән һөйләште... Беҙ бөтәбеҙ ҙә: "Кем ҡорал менән һөйләшә инде, беҙгә кемде ебәрҙеләр икән?" - тип көлөмһөрәп ҡуйҙыҡ. Һөжүм башланыр алдынан беҙҙең разведка дошман тылынан ҡайтты. Беҙ разведчиктарҙың беҙгә табан йүгергәнен, улар артынан фашистар ҡыуа төшкәнен шәйләп ҡалдыҡ. Беҙҙекеләрҙең һуғыш припастары бөткәйне, шуға ут асыу мөмкинлеге юҡ ине. Немецтар ҡыуып етеп, беҙҙең разведчиктарҙы пленға алмаҡсы булды. Ҡул һуғышы башланды. Беҙ 400 метр самаһындағы был хәлде окопта күҙәтеп ятабыҙ, кәрәк, ата алмайбыҙ, үҙебеҙҙекеләргә тейҙереүебеҙ ихтимал. Разведчиктар 4-әү, фашистар 10-ау тирәһе.
Шул саҡ окопта ятҡандарҙан кемдер аңлашылмаған телдә ҡысҡырып ебәрҙе. 20-ләп башҡорт һалдаты окоптан күтәрелеп, разведчиктарға ярҙамға ташланғайны, улар артынан баяғы ғәскәрҙең бөтә башҡорт һалдаттары күтәрелде. Рота командиры нимә эшләргә белмәй. Һөжүмгә команда булмағайны бит.
Башҡорттар 400 метрҙы йүгереп барып еткәнсе, разведчиктар сәнскеләнеп, туҡмалып, яраланып бөткәйне. Быны күргән башҡорттар унлаған фашисты юҡ итеп, үс алырға фрицтар окобына йүнәлде. Окопта һуғыш барған ваҡытта беҙҙең рота ла күтәрелде. Немецтарҙың нығытылған биләмәһен яулап алдыҡ...
Бына шулай беренсе тапҡыр башҡорттарҙың нисек һуғышҡанын күрҙем. Уларҙың яртыһы тәүге һуғышта уҡ һәләк булды. Ябыҡ булғанлыҡтан, 13-14 йәшлек кенә булып күренгән 18 йәшлек егеттәрҙең үле кәүҙәһе янында бөтә рота иланы. Хөрмәт һәм тағы бер тапҡыр хөрмәт менән ҡарайым һеҙгә, башҡорттар.

И. В. Буряк.
Донецк.

КИРЕ СЫҒЫРҒА