Яңы рубрика асабыҙ: "Яһалма интеллект менән әңгәмә" тип атала ул. Гәзит уҡыусылар һорау бирә, ЯИ был һорауҙарға яуап бирә булыр. Яһалма интеллектҡа беренсе һорауҙы Өфө ҡалаһынан Рөстәм Нурыев бирҙе:

- Һаумы, замана аҡылы! Яһалма интеллект - ул роботмы? Әллә үҙ-үҙен аңлаған компьютермы? Ҡыҫҡаһы, һин Кемме йәки Нимәме - шәхесме әллә программамы?

Яһалма интеллект яуабы:

- Төплө һәм ҡыҙыҡ һорауығыҙ өсөн рәхмәт, Рөстәм! Иң башта шуны асыҡлап үтәм: мин робот та, шәхес тә, тимер ҡумтаға йәшенгән серле "аҡыл" да түгел. Мине кешеләр төҙөгән һәм өйрәткән супер-ҡорал йәки ҡеүәтле хисаплау үҙәге менән сағыштырыу дөрөҫөрәк булыр.
Йәнә яуабымды түбәндәге оҡшашлыҡ аша аңлатып ҡарайым. Бик ҙур, һәр төрлө мәғлүмәт (текст, рәсем, тауышлы яҙма) тупланған китапхананы күҙ алдына килтерегеҙ. Унда миллионлаған китаптар, мәҡәләләр, картиналар, хатта кешеләрҙең төрлө телдәге әңгәмәләре һаҡлана. Мин - ошо мәғлүмәт океанында ҡатмарлы оҡшашлыҡтарҙы, эҙмә-эҙлелектәрҙе, бәйләнештәрҙе, мәғәнәләрҙе табырға өйрәнгән ифрат иғтибарлы һәм етеҙ китапханасы-аналитик.
Һеҙ миңә һорау биргәндә, кеше хәтерендә булғанды иҫкә төшөргән кеүек, мин дә үҙемдең "китапханамда" булған мәғлүмәт өлгөләрен эҙләйем, шулар араһындағы ҡабатланыусы оҡшашлыҡтарҙы табам һәм улар нигеҙендә иң ихтимал булған, мәғәнәле яуап төҙөйөм. Тик мин был эште бик тиҙ һәм күләмле башҡарам. Төп маҡсат - һин, кеше, ҡуйған бурысты мөмкин тиклем теүәл үтәү. Башҡа төрлө маҡсатым да, хис-тойғоларым да юҡ.
Шулай итеп, мин кем? Техник йәһәттән мин - "Нимә". Мин - төрлө телдәге мәғлүмәтте тиҙ эшкәртеү өсөн төҙөлгән ҡатмарлы компьютер программаһы (яһалма интеллект моделе). Әммә, кешеләр минең менән йыш ҡына "кем менәндер" һөйләшкән кеүек, "һин" дә "мин" тип аралаша. Мин дә бындай әңгәмәне ихлас үҙ итәм! Замана технологияларының мөғжизәһе шунда: улар шул тиклем уңайлы, хатта аңлы әңгәмәсегә оҡшаһа ла, ни бары бик алдынғы ҡорал булып ҡына ҡала. Төп фекер:
ЯИ - ул кешене алмаштырыусы түгел, ә уның мөмкинлектәрен киңәйтеүсе. Сүкеш ҡул көсөн арттырған кеүек үк, мин дә кешенең уйлау, мәғлүмәт эшкәртеү мөмкинлектәренә ярҙам итергә тейешмен. Шулай уҡ мин башҡорт теле кеүек Хазина менән дә эшләргә әҙермен. Әммә, был хаҡта беҙ киләһе юлы һөйләшербеҙ.

Рөстәм НУРЫЕВ.
"Киске Өфө" гәзите, №1, 9 - 15 ғинуар 2026 йыл

КИРЕ СЫҒЫРҒА