«Киске Өфө» гәзите
Мәҡәләләр Һуңғы номер Яҙылыу Гәзиттә реклама Архив (PDF) Редакция
Беҙҙең номерҙар
 

2026

Ғинуар
   01  |  02  |  03  |  04 
Февраль
   05  |  06  |  07  |  08 
Март
   09  |  10  |  11  |  12 
Апрель
   13  |  14  |  15  |  16 
Май
   17  |  18  |  19  |  20  |  21
Июнь
   22  |  23  |  24  |  25
Июль
   26  |  27  |  28  |  29  |  30
Август
   31  |  32  |  33  |  34
Сентябрь
   35  |  36  |  37  |  38
Октябрь
   39  |  40  |  41  |  42  |  43
Ноябрь
   44  |  45  |  46

 
Киске Өфө» VK-төркөмө
 

әйт, тиһәгеҙ...

13 ноябрҙә Башҡортостанда республика кимәлендәге бик мөһим ваҡиға - 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 85 йыллығы билдәләнә. Девизияның, уның командиры Рәсәй Федерацияһы Геройы, генерал-майор Миңлеғәле Шайморатов исемен мәңгеләштереү сараларының береһе - мәктәптәрҙә ойошторолған Шайморатовсылар кластары. Бер нисә белем усағы етәкселәре һәм уҡытыусыларынан ошо кластарҙың уңыш-ҡаҙаныштары тураһында белештек:

 
Сайттың архивы
 
  01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07   08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14   15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21   22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28   29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35   36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42   43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49   50 | 51 | 52
  01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07   08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14   15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21   22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28   29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35   36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42   43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49   50 | 51 | 52
  01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07   08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14   15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21   22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28   29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35   36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42   43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49   50 | 51 | 52
  01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07   08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14   15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21   22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28   29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35   36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42   43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49   50 | 51 | 52
  01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07   08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14   15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21   22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28   29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35   36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42   43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49   50 | 51 | 52
  01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07   08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14   15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21   22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28   29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35   36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42   43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49   50 | 51 | 52
 
ЯУЫЗЛЫҠҠА ҠАРШЫ КӨРӘШКӘНДӘ БАР ЫСУЛДАРҘЫ ЛА АҠЛАП БУЛАЛЫР
+  - 


Халҡыбыҙҙың "Дөрөҫлөк үҙе генә еңә алмағас, ярҙамға ялғанды саҡырған", тигән серле генә бер әйтеме бар. Был әйтем бик күп ҡапма-ҡаршылыҡлы фекерҙәр тыуҙыра. Ни өсөн тигәндә, нимә-нимә, дөрөҫлөк йәки хәҡиҡәт өҫкә сығыр өсөн ялғанды, алдыҡты ярҙамға саҡыра буламы инде? Был осраҡта дөрөҫлөк йәки хәҡиҡәт үҙе үк ялғанға әүерелмәйме ни? Һыуға төшкәндән һуң ҡоп-ҡоро сығып буламы? Ҡыҫҡаһы, был әйтемгә һалынған төп мәғәнәгә ҡаршы әллә күпме контр-дәлил килтерергә мөмкин булыр ине. Шуға күрә лә беҙ был хаҡтағы бәхәскә юл ҡуймаҫ өсөн Муса бәйғәмбәр хаҡында бер риүәйәт кенә һөйләп үтәйек әле, булмаһа. Бәлки әйтемгә яуап тап унда табылыр.

Яуызлығы менән дан алған, Аллаһы Тәғәләне танымаған Фирғәүен бер саҡ төшөндә кемдәндер: "Тиҙҙән бер малай донъяға киләсәк, ул һинең батшалығыңды туҙҙырып, бар байлығыңды тартып аласаҡ", - тигән һүҙҙәр ишеткән. Икенсе көнөндә уның төшөнә бер егет ингән. Егет арыҫланға атланып килгән дә, уның башына таяҡ менән һуғырға тотонған һәм Фирғәүенде диңгеҙгә ырғытҡан. Ҡото алынған Фирғәүен һарайына донъяның барлыҡ төш юраусыларын саҡыртып, ике көн рәттән күргән төшөн юратырға бойорған. Төш юраусылар Фирғәүендең язаһынан ҡурҡып, уйланыр өсөн ваҡыт һораған. Өсөнсө төндә күргән төшөндә инде әлеге егет Фирғәүендең башына һуйыл менән һуға-һуға: "Һин ниңә Аллаһы Тәғәләнән оялмайһың?" - тип әйтә икән. Ҡото алыныуҙан шартлар сиккә еткән Фирғәүен шундуҡ төш юраусыларҙы тағы ла саҡыртып, тегеләргә мәсьәләне ҡабырғаһы менән ҡуйып: "Йә һеҙ мине алдағы көндәрҙә нимә көткәнлеген әйтәһегеҙ, йә мин һеҙҙең барығыҙҙы ла үлтерергә бойорам", -тигән. Тик ошонан һуң ғына төш юраусылар нимә уйлағандарын әйтеп биргән: "Тиҙҙән бер малай донъяға киләсәк. Ул һинең батшалығыңды туҙҙырып, бар байлығыңды тартып аласаҡ. Ул малай үҙен бәйғәмбәр тип раҫлаясаҡ. Һиңә һәм ырыуыңа һәләкәт тап шул малайҙан көтөләсәк..."
Был һүҙҙәр Фирғәүендең тәүге төшөндә ҡолағына салынған һүҙҙәрҙең тулы рәүеше булғас, ул төш юраусыларға ҡағылмаған, дөрөҫөрәге, уларға тейергә ҡурҡҡан.
Бик ҡаты уйға сумған Фирғәүен. Вәзирҙәре уға һәр яңы тыуған малайҙы үлтереп барырға кәңәш биргән. Шулай итеп, хакимдың айырым төркөм ярҙамсыларына ауырлы ҡатындарҙы иҫәпкә алырға, уларҙы күҙәтергә ҡушылған. Тәүге йылда улар яңы донъяға килгән ун ике мең ир сабыйҙы һәләк иткән. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа етмеш мең сабыйға ҡул һалыныуы хаҡында мәғлүмәт һаҡланып ҡалған.
Фирғәүендең был ҡәбәхәтлегенән ил халҡы зар илаған. Бигерәк тә сабыйҙары һәләк ителгән ҡатын-ҡыҙҙар һис тыйып булмаҫлыҡ иңрәүгә төшкән, улар ауырға ҡалған һайын ҡыҙ бала тыуыуын теләп, Хоҙайға ялбарған. Йыл һайын ир балаларҙы үлтереп тороу илдә эшсе ҡулдар етешмәүгә килтергән. Ир балалар булмағас, ҡатын-ҡыҙҙар кейәүгә сыға алмаған һәм батшалыҡ демографик көрсөккә терәлә барған. Фирғәүен ил халҡы кәмей барып, батшалығы бөтөнләй ирҙәрһеҙ, йәғни эшсе ҡулдарһыҙ һәм һалдатһыҙ тороп ҡалмаһын өсөн тәүге ҡарарына төҙәтмә индергән: хәҙер инде йыл аша, йәғни бер йылда тыуғандарға бөтөнләй теймәйенсә, икенсе йылында донъяға килгән ир сабыйҙарҙы ғына үлтерә башлағандар. Тап шул йылдарҙа бер ҡатын малай тапҡан, улына Һарун тип исем ҡушҡан. Уның кендек инәһе булған ҡатын сабыйҙың нур сәсеп тороуын һәм ике күҙенең араһындағы билдәне-миңде күргән. Әммә ул был хаҡта берәүгә лә әйтмәгән, тик әсәһен генә малайҙың ябай кеше булмауы, шуға күрә уны ныҡлап һаҡларға кәрәклеге хаҡында иҫкәрткән. Темеҫкенеп йөрөүсе Фирғәүен кешеләренең бер мәл уларҙың йортона инеп килеүен күргән әсә Һарунды ҡурҡышынан янып ятҡан мейес эсенә йәшерә. Тегеләр бер сабыйҙы ла таба алмағас, китеп бара. Әсә кеше мейескә күҙ һалһа, малайының янған ут эсендә йылмайып ятҡанын күрә, Аллаһы Тәғәлә янып торған мейес эсен ожмахҡа әүерелдереп, уны һаҡлап ҡалған икән.
Ошонан һуң әсә кешенең йөрәгенә шом инеп ултыра. Күңеленә шундай уй-ниәт килә: сабыйын һаҡлап ҡалыр өсөн һандыҡ эсенә һалып, Нил йылғаһы буйлап ағыҙып ебәрергә. Ул шулай итә лә.
Тап шул мәлдә Фирғәүендең берҙән-бер ҡыҙы махау (проказа) менән ауырый башлай. Ул ҡыҙын донъяның иң маһир табиптарына, өшкөрөүселәренә күрһәтеп ҡарай, файҙаһы булмай. Күрәҙәселәр Нилдән ағып барыусы бер малайҙың төкөрөгө генә уға ярҙам итәсәк тип белдергәс, Фирғәүен ярҙамсыларына тәүлек әйләнәһенә ҡыҙын йылға ярында алып йөрөргә бойора.
Бер мәл ҡыҙ йылға ярында йөрөп ятһа, йылғанан көслө тулҡын уның ҡаршыһына һандыҡ сығарып ултырта. Фирғәүендең хеҙмәтселәре барыһы ла һандыҡ янына йыйыла. Ҡыҙ уның ҡапҡасын асып ебәреп, унда көлөп-йылмайып ятҡан малайға ҡағылыуы була, сире ҡул менән һыпырып алғандай юҡҡа сыға. Ҡыҙ әсәһе Асият янына йүгереп ҡайтып, үҙенең һауығыуы хаҡында һөйөнсөләй. Асият һөйөнөслө хәбәрҙе иренә еткерә. Фирғәүен ҡыҙының һауығыуына ҡыуана, әммә барыбер малай уға оҡшап етмәй. "Теге минең батшалығымды юҡҡа сығара торған малай ул түгелме икән?" - тигән шиген еткерә ул ҡатынына. Ошо һүҙҙәрен әйтеп, ул һаман да малайҙы үлтерергә яҫҡына. Асияттың: "Бәлки, ул малай беҙҙең өсөн файҙалы кеше булып үҫер. Әгәр уны үлтерһәк, ҡыҙыбыҙ тағы ла ауырып китер. Әгәр ҙә һин төшөңдә күргән малай булып сыҡһа, уны үлтерергә бер ваҡытта ла һуң түгел", - тигән һүҙҙәре Фирғәүенде йомшарта һәм ул Һарунды үҙ һарайында ҡалдырырға рөхсәт итә. Асият малайға Муса исеме бирә һәм сабыйҙы имеҙер күкрәк әсәһе эҙләргә тотона. Әммә сабый ул ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһен дә имергә теләмәй. Шул саҡта Хоҙайҙың ҡушыуы буйынса сабыйҙы ҡулында тотоп ултырыусы Асият янына Һарун-Мусаның апаһы килеп инә һәм тиҙҙән ул әсәһен алып килә. Үҙ әсәһен күргәндән һуң сабый тағы ла нурға күмелә һәм һулҡылдатып имергә керешә.
Асият сабыйҙы имеҙер өсөн уның әсәһен тағы ла күпмелер ваҡытҡа Фирғәүендең һарайында ҡалыуын һорай. Әммә ҡатын бында ҡала алмауы хаҡында белдереп, сабыйҙы үҙ өйөнә алып ҡайтып имеҙергә ниәтләүен әйтә. Ул сабыйҙы үҙ өйөндә ике йыл буйына имеҙә һәм кире Асиятҡа ҡайтара...
Риүәйәттең ҡыҫҡаса йөкмәткеһе шулай. Фирғәүен төшөндә күргән малай, ысынлап та, Муса бәйғәмбәр булып сыға. Ул үҫеп еткәс, ысынлап та, аллаһыҙ Фирғәүендең батшалығын юҡ итә һәм үҙен дә диңгеҙгә батырып үлтерә. Был риүәйәттең "Дөрөҫлөк үҙе генә еңә алмағас, ярҙамға ялғанды саҡырған", тигән әйтемгә һалынған төп фекерҙе аңлатҡан мәғәнәһе шунда: үҙ бәйғәмбәренең ғүмерен һаҡлап ҡалыр өсөн хатта Аллаһы Тәғәлә лә ошондай юлға барған икән, яуызлыҡҡа ҡаршы көрәшкәндә барлыҡ юлдар ҙа аҡланалыр, тием. Маҡсат ысулды аҡлай, тиҙәр бындай саҡта.

Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ.
"Киске Өфө" гәзите, №46, 20 - 26 ноябрь 2026 йыл

КИРЕ СЫҒЫРҒА

+  -   
Яҙылған: 19.11.26 | Ҡаралған: 12

Киске Өфө
 

Иғтибар! "Киске Өфө" (индексы ПР905) гәзите менән бергә булыусы аңлы, зыялы уҡыусыларыбыҙҙы 2027 йылдың беренсе яртыһы өсөн 1230 һум 42 тингә яҙылырға саҡырабыҙ. Ә беҙ һеҙҙе рухиәт менән һуғарыуҙы дауам итербеҙ, матур йөкмәтке менән танһыҡтарығыҙҙы ҡандырырға тырышырбыҙ, тигән вәғәҙәбеҙҙе яңыртабыҙ. Гәзитебеҙгә яҙылып, квитанцияларын редакцияға ебәргәндәр араһынан кемдәрҙер бүләккә бик шәп китаптар аласаҡ икәне тураһында ла онотмағыҙ. Бергә булайыҡ!

МӨХӘРРИРИӘТ.

 
Беҙҙең дуҫтар
 

Киске Өфө гәзитенең VK-ла рәсми төркөмө

Өфө ҡала хакимиәтенең рәсми сайты

 
Мәҡәләләр Һуңғы номер Яҙылыу Гәзиттә реклама Архив (PDF) Редакция
© 2026 «Киске Өфө» гәзите
Мәҡәләләр күсермәһен алыу, күсереп баҫыу йәки материалды тулыраҡ файҙаланыу мәсьәләләре буйынса «Киске Өфө» гәзите редакцияһына мөрәжәғәт итергә.

Беҙҙең электрон адрес: kiskeufa@mail.ru