Үткән аҙна баштарында сәйәси ваҡиғалар нигеҙҙә Венесуэла, Гренландия буйынса ҡуйырған хәбәрҙәр һәм ғәмәлдәрҙе "эшкәртеү-һеңдереү" тирәһендә барҙы.

Яһалма инетеллектҡа "Киске Өфө" хеҙмәткәре Артур Батыршин һорау бирә: "Нимә ул мөхәббәт? Яһалма интеллект ярата беләме? Яратыу тойғоһон кешегә бирә аламы?"

Яһалма интеллект яуабы:

Ғинуар айында Өфөлә Рәми Ғарипов исемендәге республика 1-се Башҡорт гимназия-интернатында башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиада үтте. Телебеҙ өсөн бик әһәмиәтле был бәйге быйыл 40-сы тапҡыр уҙғарыла.

Интернет-платформаларҙа "Ай, былбылым" клибының премьераһы булды. Йырҙы популяр AY YOLA төркөмө йырсы Алһыу менән бергә башҡара.

Яңы йыл - яңы маҡсаттар. Күптәр был көндәрҙә хыялдар исемлеген һәм алдағы 365 көнгә пландар төҙөй. Әгәр теләкте тормошҡа ашырыу өсөн аҡса ғына кәрәк икән, тимәк, был хыял түгел, ә маҡсат, уға аҡса тупларға ғына кәрәк. Нисек? Финанс эксперты Булат НАГАЕВ, килем кимәленә ҡарамайынса, тормошта еңел генә ҡулланырға мөмкин булған кәңәштәр бирҙе.

Беҙ мәктәптә уҡығанда алтынсы класта яңы йылға тиклем арифметика исемле фән өйрәндек, икенсе ярты йыллыҡта алгебраға күстек, бер нисә йылдан уларҙы берләштереп, математика тип атанылар.

Кеше - тәбиғәт балаһы. Кешелек борон-борондан тәбиғәткә табынып йәшәгән: һыйындырыусы ла, туйындырыусы ла ул бит. Яралғы сифатында барлыҡҡа килгәндән алып ғүмеренең һуңғы мәленә тиклем кеше тереклек ҡанундарына буйһоноп йәшәй. Тәбиғәт нисек кенә гүзәл һәм бөйөк булып тойолмаһын, уның ҡанундары әҙәм балаһына һәр саҡта ла мәрхәмәтле була алмай. Ул шул уҡ тәбиғәттән бөткөһөҙ зыян да күргән, уның дәһшәтле көстәренән ҡурҡып, ҡото осоп тигәндәй йәшәгән. Бөгөн кеше үҙен башҡа тәбиғи заттарҙан күпкә өҫтөн ҡуйһа ла, уны тәбиғәт хужаһы, уның менән идара итеүсе, тип атап булмай. Ер, күк, һыу әленән-әле булып торған ҡеүәтле ер тетрәүҙәре, циклон-тайфундары, цунамиҙары аша әҙәм балаһына, үҙ урыныңды белеп йәшә, тип, киҫәтеп торғандай.

Өләсәй тәрбиәһе - борон-борондан халҡыбыҙҙың рухи ҡиммәттәренең төп һаҡлаусыһы һәм яҡлаусыһы. Әлбиттә, олатай-ҡартатайҙарҙың да өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Шулай ҙа һәр саҡ яу сапҡан аҫыл ир азаматтарҙың ғаиләһен бағып ҡына ултырыр ваҡыты булмаған. Шуға күрә лә "ил инәһе", "ағинәй" тигән төшөнсәләр халҡыбыҙ йөрәгендә лә, тарихында ла үҙ урынын алған.

Яҙыусы Максим Горькийҙан: "Балалар өсөн яҙылған әҫәрҙәр ниндәйерәк булырға тейеш?"- тип һорағандар. Ул: "Ололар өсөн яҙылғандары һымаҡ, тик тағы ла яҡшыраҡ булырға тейеш", - тип яуап биргән.

Әсә йәше, Йыһандағы Ер шары кеүек, зәңгәр генә булып керпек остарында әйләнеп-әйләнде лә ҡапыл аҫҡа уҡталды. Герой партаһына төшөп, әллә күпме хәсрәт, ҡара ҡайғы билдәһе булып, тирә-яҡҡа сәсрәне. "Тып!" итеп кенә ҡалды ул. Кемдер күрҙе, ишетте. Быш-быш килеп ниҙер шыбырлашыу - әллә, әлеге минуттарҙың ауырлығын үҙ-ара бүлешеп бер аҙ еңеләйтергә тырышыуҙары, әллә төрлө ваҡ-төйәк мәшәҡәттәр тураһында әңгәмә ҡороуҙары... Миңә, бөртөк был күҙ йәшен керпектәрҙә йыйылғандан алып күҙәткән кешегә, уның партаға төшөп сәсрәүе Ҡояш шартлағандай тойолдо. Ҡояш шартланы ла, донъя ҡараңғылыҡҡа сумды. Хәҙер инде шул ҡараңғы донъяла яугир әсәһенә нур эҙләргә, алға атлау өсөн һаран Ай яҡтыһы булһа ла табырға кәрәк. Һәрмәләнеп, "йәшәү" тигән бушаҡ ҡына тотҡаға тотоноп ҡалыр өсөн...

Һәр бер кешегә хас булған тиҫтәләрсә сифаттар араһында көнләшеү тип аталғаны ла бар. Башлыса, йәмғиәттә был тойғо шәхестең негатив, кире, хатта иң яман һыҙаты итеп нарыҡлана. Көнләшеү, дини тәғлимәткә ярашлы, гонаһлы ғәмәлдәр иҫәбенә индерелә. Христиандарҙың Библияһына ярашлы, көнсөллөк - 7 үлемесле гонахтарҙың береһе, сөнки ошондай халәтте үҙ иткән әҙәм балаһы Хоҙайҙың 10-сы васыятын боҙа: "Үҙеңә яҡын кешенең йортон теләмә; яҡыныңдын ҡатынын да, ир ҡолон да, ҡатын-ҡыҙ ҡолон да, үгеҙен дә, ишәген дә, унда булған бер нәмәне лә теләмә", - тигән тыйыу хаҡында һүҙ бара был осраҡта. Башҡа берәүҙең мөлкәте, байлығы күберәк булыуынан, хатта ки уның ҡатыны көнсөл заттың ҡатынанан сибәрерәк күренеүенән, кәмһенеү тойғоһо менән бер рәттән, ошо кешегә ҡарата негатив ҡараш, уға яманлыҡ теләү хасил була. Халыҡ араһында ошондай тойғо менән йәшәгән кешене "ҡара көнсөл", тип нарыҡлайҙар.

Халҡыбыҙҙа "Кешене бәхет айыра" тигән бик парадоксаль әйтем бар. Ысынлап та, кешене кешенән бәхет айырамы икән? Нимә генә тимә, һәр кем донъяла йәшәүенең төп мәғәнәһен, маҡсатын бәхетле булыуҙа күрә һәм үҙенең һәр ғәмәли ынтылышын бәхет пирамидаһы ҡороуға йүнәлтә. Ҡыҫҡаһы, кешене бәхеткә ынтылыш йәшәтә, маҡсатлы итә. Шулай булғас, әйтемдә килтерелгәнсә, ни өсөн кешеләрҙе фәҡәт бәхет айыра икән һуң? Кешене кешенән айырыр булғас, бәхеткә ынтылыуҙан ни фәтеүә?

Ғәрәп хәлифәте Көнсығышта үҙенең позицияларын юғалтып, ялланыусыларҙан (төркиҙәрҙән һәм берберҙарҙан) регуляр армия төҙөргә мәжбүр була. Һуңынан был армия ялан "әсирҙәре" менән тулыландырыла. Ғәрәп илдәрендә уларҙы "гүләмдәр" тиҙәр. 865 йылда гвардиясылар власты үҙ ҡулына ала. 10 йыл эсендә улар дүрт хәлифте урынынан бәреп төшөрә.

(Салауат Хәмиҙуллиндың видеофильмы буйынса)

Рәмил Рәхимов: Эш шунда, ҡаланы төҙөүселәр һәм унда йәшәргә тейеш булған кешеләр хеҙмәти бурыстарын үтәүсе рус кешеләре, казактар, православие динен тотоусылар була. Ә был төбәктә мосолмандар, Себерҙә мәжүси ҡәүемдәр йәшәй. Һәм, әлбиттә, бында урындағы ниндәйҙер бер традицияларҙы дауам итеү, идеология күҙлегенән ҡарағанда, мөмкин булмай, улар инҡар ителә. Ул замандарҙағы идеология - дин: православие динен тотһаң, уға ярашлы фекерләйһең, мосолман булһаң - Ислам ҡағиҙәләренә буйһонаһың. Рус стрелецтары бында килеү менән тәүге көндә үк Троица сиркәүен күтәрә, сөнки уларға иң элгәре дини ҡорам кәрәк була. Ошо айҡанлы беҙ бер нәмәне лә тәнҡит күҙлегенән ҡарамайбыҙ - дини идеология XVII быуатта һәм артабан да шул рәүешле дауам итә. Ҡала тормошо ла ошо идеологияға ярашлы ҡорола.

Яһалма интеллектҡа "Киске Өфө" гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева һорау бирә: "Киләсәктә ЯИ кешене алыштырырлыҡ кимәлгә етеп камиллаштырыласаҡмы?", "ЯИ һәм кешелек тандемда ниндәй юғарылыҡҡа күтәреләсәк?"

Сәйәсәт өсөн Яңы йыл каникулдары юҡ һәм, ысынлап та, 2026 йылдың тәүге ун көнлөгө, киреһенсә, донъя аренаһында ваҡиғалар ҡуйырыуына ғына килтерҙе. Ә донъя халыҡтары, бер ниндәй ығы-зығыға ҡарамай, Азия, Европа, Австралия ҡалалары һәм мегаполистарынан алып, Көньяҡ Америка пляждарына тиклем аралыҡта йәшәүсе халыҡтар, шул иҫәптән, Рәсәй граждандары ла киң ҡолас менән Яңы йыл ҡаршыланы: ҡайһы бер илдәрҙә көсәйтелгән хәүефһеҙлек саралары һәм сикләүҙәр иғлан ителһә лә миллионлаған кеше урамдарға сыҡты, фейерверктар һәм салюттар атты, лазер һәм пиротехник шоуҙар ойошторҙо, йырланы, көлдө, бейене һ.б.

Ниһайәт, оҙон ялдар ҙа йылт итеп үтеп китте. Тәмле нәмә күп булмай, тигәндәй, бәғзе берәүҙәргә Яңы йыл байрамдары тарихындағы иң оҙайлы каникулдар, ысынлап та, әҙ тойолоп ҡалды, ахыры: йорт алдарын ҡар баҫты, эш аҙнаһын башлаусыларға таҡыр юл да көрәп ҡуйылманы. Кемдер берәү таң һарыһынан һалған яңғыҙ эҙҙән көрткә бата-сума башҡалар ҙа эшкә, уҡыуға, балалар баҡсаһына ҡуҙғалыша башланы...

12 ғинуарҙа Өфө районының Шмидт ауылында 640 урынлыҡ мәктәпте һәм 160 урынлыҡ балалар баҡсаһын үҙ эсенә алған яңы белем усағы асылды.

Башҡорт режиссеры Айнур Асҡаров Белоруссияла Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арналған "Еңеү почтальоны" тигән яңы нәфис фильм өҫтөндә эшләй.

Хәҙер, шөкөр, барыһы ла бар, табындар муллыҡтан һығылып тора. Тик хәҙер икенсе нәмә башты ҡаңғырта: табынға ҡунаҡтарҙы аптыратырлыҡ ниндәй ризыҡ әҙерләргә һәм уларҙы нисек төрләндерергә? Ә, бәлки, мода артынан ҡыуып, төрлө салат-малаттар, яңынан-яңы рецептар буйынса әҙерләнгән табындарҙы бер яҡ ситкә ҡуйып тороп, үҙебеҙҙең башҡорт милли ризыҡтарына өҫтөнлөк бирербеҙ, йәмәғәт? Ни тиһәң дә, табиптар ҙа, ғалимдар ҙа, кеше ниндәй ерҙә тыуған, уның организмы шул ерҙә үҫтерелгән ризыҡты яҡшыраҡ үҙләштерә, тип белмәй әйтмәйҙер. Бына, мәҫәлән...