Хоҡуҡ һаҡлау органдары балалар ғүмеренә бәйле хәүеф-хәтәр тураһында даими иҫкәртә, халыҡты киҫәтә тора. Шулай ҙа көндәр йылыныу менән бындай хәбәр-иҫкәрмәләр бермә-бер артҡан төҫлө. Мәҫәлән, тәҙрәләрҙе асып ҡуйыу ҙа хәүеф тыуҙыра бит.

Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комиссияһы биргән мәғлүмәттәргә ярашлы, тәҙрәнән ҡолап төшөп, ғүмерҙәре өҙөлгән балалар байтаҡ. Мәҫәлән, 2020 йылда бындай фажиғәле осраҡта 6 бала йән биргән, 43-ө имгәнгән, 2021 йылда 8-е йән биргән һәм 23-ө имгәнгән, 2022 йылда 10 бала йән биргән һәм 61-е имгәнгән, 2023 йылда 5-һе йән биргән һәм 19-ы имгәнгән. Ә быйыл 12 бала асыҡ тәҙрәнән ҡолап төшөп, өсәүһенең ғүмере өҙөлгән. Бындай фажиғәләрҙе кисектереү өсөн ата-әсәләргә асыҡ тәҙрәле бүлмәлә баланы ҡарауһыҙ ҡалдырмаҫҡа, тәҙрәне үлсәп асырға булышлыҡ иткән махсус ҡулайламалар ҡулланырға, себен-серәкәйҙе индермәү өсөн тәғәйенләнгән сеткалар ҡуйғанда ла һаҡ булырға кәңәш итәләр. Әммә тирә-яҡ донъяны тиҙерәк танып-белергә ашҡынған балаларҙы һаҡлап ҡалып өлгөрмәгән аяныслы осраҡтар артыҡ кәмемәй. Эскерһеҙ күңелле сабыйҙарға бәйле ошондай хәлдәр тураһында уҡығанда өләсәйемдән алған бер һабаҡ иҫкә төшә һәм, уны башҡалар ҙа белһә, бәлки, ғәзиздәрен юғалтмаҫтар ине, тип уйланам.
Бәләкәй балаға тәҙрә тупһаһына менергә ярамағанлыҡты тыйып, көйөп кенә аңлатып булмайҙыр. Ни тиһәң дә, әҙәм тәбиғәте менән ҡыҙыҡһыныусан, ярамағанға ынтылыусан. Шуға ла өләсәйем тәҙрә тупһаһына менергә, унда ултырырға, баҫырға ярамағанлыҡты былай тип аңлатыр ине: баҡтиһәң, тәҙрә төбөнә фәрештәләр ҡуна икән! Кешенең ике иңбашына ултырып, яҡшы һәм яман ғәмәлдәрен яҙып арыған фәрештәләр нәҡ тәҙрә тупһаһына ултырып ял итә. Улар тәҙрә төбөндә ултырғанда йортҡа нур һибелә, ҡот ҡуна, йоҡлағанда матур төштәр керә һәм хыялдар тормошҡа аша. Тәҙрә тупһаһына менһәң, күҙгә күренмәһә лә, шунда ял итеп ултырған фәрештәне имгәтеүең бар икәнен ипләп кенә төшөндөрә торғайны өләсәйем. Әкиәт кеүек итеп ҡат-ҡат һөйләнгән был хәбәр иҫтә ҡала, ә инде эскерһеҙ, изгелекле бала күңелендә тәҙрә төбөнә яҡын бармау ниндәйҙер ҡаты тыйыу булып түгел, ә фәрештәне уйлап, уға игелек итеү кеүек уйылып ҡала. Һәр хәлдә, минең күңелемдә өләсәйемдең ошо һабағы нәҡ шундай йылы хәтирә булып һаҡланып ҡалған. Заман балалары башҡа, бөтә нәмәне белеп тыуа һәм төрлө хөрәфәткә ышанып та бармайҙар, тиһәләр ҙә, улар һәр яңы мәғлүмәткә асыҡ, ҡайһы осраҡта сит ил әкиәттәренән килгән йәйғорло һыңармөгөҙ, теш феяһы кеүек заттар барлығына ла ышана бит. Тәҙрә төбөндә ял иткән фәрештәгә лә ышанырҙар, үҙҙәрен хәүефтән араларҙар, моғайын.

Камила ҒӘЛИЕВА.
"Киске Өфө" гәзите, №27, 2024 йыл

КИРЕ СЫҒЫРҒА