РБК (РосБизнесКонсалтинг) компанияһы мәғлүмәттәре буйынса 2021 йылда Башҡортостанда 42144 ҡатын декрет ялында булған. Шулай уҡ был хоҡуҡ менән 612 ир-ат та файҙаланған. Декрет ялында булғандар өсөн түләнгән 3,5 миллиард һумдың 67,6 миллион һумы декрет ялындағы атайҙар өлөшөнә тура килә. Кеше ышанмаҫтай хәбәрҙе ысын булһа ла һөйләмә тиһәләр ҙә, статистика шундай. Нимә тиҙәр әле: донъяла бер ир декрет ялында ултырһа, оят, икәүҙән күберәк икән - статистика. Хәтерегеҙҙә булһа, элегерәк "Мыйыҡлы өләсәй" ("Усатый нянь") тигән комедия ҡарай торғайныҡ. Унда балалар баҡсаһында өләсәй-тәрбиәсе булып эшләүсе Кеша хаҡында һүҙ бара. Фильмы булғас, был проблема совет осоронда ла көнүҙәк булғандыр тип уйланыла. Шулай ҙа сәйер булып күренгән ошо күренештең сәбәптәре хаҡында уйланғанда:

А Ирҙәр күп осраҡта "ҡатын-ҡыҙ дәүләт һәм ире елкәһендә өйҙә рәхәтләнеп бала ҡарап, бер нәмә лә эшләмәй тик ултыра" тип уйлап ныҡ хаталана. Әммә улар үҙҙәре тәүлек әйләнәһенә йүргәктәр йыуыу, үтекләү һәм туҡтауһыҙ илауҙар, көйгән бутҡалар, туҙраған уйынсыҡтар мөхитендә тороп ҡалғас, был ғәмәлдең бигүк "рәхәт" түгеллеген тәүге көндәрҙә үк аңлап өлгөрә һәм унан ҡотолоу юлдарын эҙләй башлай. Быға инанғығыҙ килһә, йүргәк балағыҙҙы алып ҡалып, ҡатынығыҙҙы көн буйына был ғәмәлдән азат иттереп, киноға йә концертҡа ебәреп ҡарағыҙ. Әйткәндәй, был ғәмәлегеҙ декрет ялындағы ҡатынығыҙға һәр төрлө сәскәләр гөлләмәләренән дә шәберәк бүләк булыр. Шуға күрә лә, РБК мәғлүмәттәре буйынса, йыл башында декрет ялына сыҡҡан 612 ир-аттан йыл аҙағына 280 генәһе тороп ҡала, ҡалғандары декрет ялын кире ҡатындарына күсереп яҙҙырып, эшенә сыға һала.

Б Элек, асылда, ирҙәр күпләп хеҙмәт иткән завод-фабрикаларҙың ябылыуы, көслө заттың эшһеҙ тороп ҡалыуы ла сәбәптер был күренешкә. Мәҫәлән, элек баш ҡалабыҙ Өфөлә генә ҡырылмаһа ҡырҡ төрлө сәнәғәт предприятиелары эшләп, тегендә-бында торбалар төтөн сығара торғайны. Ғөмүмән, республикабыҙҙың ҙур ҡалалары тап сәнәғәт үҫеше нигеҙендә барлыҡҡа килгән. Әйтәйек, Салауат, Сибай, Ишембай, Туймазы, Октябрьский, Благовещенск ҡалалары һ.б. Ауыл ерендә лә колхоз-совхоздар гөрләп эшләгән саҡта ир-ат эшһеҙ ултырманы.

В Тәбиғәттә, йәмғиәттә, милләттә "көслө кеше" тигән вакантлы урын бар. Һуңғы ваҡытта төр булараҡ күп кенә позицияларын юғалтҡан ир-аттың урынын ҡатын-ҡыҙ яуларға мәжбүр. Сөнки йәмғиәтте, милләтте һаҡлап ҡалыу ихтыяжы нескә затты ошо юлға этәрә лә инде. Һуңғы йылдарҙа ауыл-ҡалаларҙа әүҙемләшкән ағинәйҙәр хәрәкәте тап ошо хәлдең сағылышы. "Ҡатын-ҡыҙ ир-аттың урынын баҫып алды" тигән фекер менән һис тә килешмәйем. Сөнки ир кеше ҡатыны урынына декрет ялына китә икән, бында ҡатынының һис кенә лә ғәйебе юҡтыр.

Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ.
"Киске Өфө" гәзите, №3, 2022 йыл

КИРЕ СЫҒЫРҒА