Башҡорт халҡының йыр-моңо һәм йыраусылыҡ оҫталығы йәштәребеҙгә лә мираҫ булып күскән икәнлеге бәхәсһеҙ. Был юлы беҙ шундай йәштәребеҙҙең береһе - Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Ырымбур егете Илдар АБДУЛЛИН менән әңгәмә ҡорҙоҡ.

Уның менән аралашҡанда үҙеңде шәхес итеп тояһың, ата-бабаларыбыҙҙың данлыҡлы үткәненә, тыуған төйәгебеҙгә, туған телебеҙгә, шәхестәребеҙгә ҡарата ихтирамың арта, ошо халыҡтың вәкиле булыуың менән ғорурланаһың. Ул дәүләт әһәмиәтендәге сарамы, көн дә башҡарылған ғәмәл булһынмы, эшкә ижади ҡомар менән тотонған, төпкөл ауылдан сығып, фәҡәт үҙенең тырышлығы, фиҙакәрлеге ярҙамында оло вазифалар биләүгә өлгәшкән милләттәшебеҙ үҙ шәхесен үҙе ижад итте. Халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы, күренекле дәүләт эшмәкәре, ғалим, Башҡортостандың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһының почетлы халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры Миҙхәт Әхмәтхан улы МӘМБӘТОВ ошо көндәрҙә 85 йәшлек юбилейын билдәләне. Уны ошо ғүмер байрамы менән ҡотлап, түбәндәге әңгәмәне тәҡдим итәбеҙ.

Донъяла Рух тигән ҡош бар. Башҡа бөтә ҡоштарҙан да айырмалы рәүештә, Рух ҡошо нурҙан ғына тора һәм күҙгә күренмәй. Уны бары тик күңел менән генә тойоп була.

Көҙ аҙағы ине. Ергә ҡырпаҡ ҡар төшкән. Көндәрҙән бер көн, октябрь байрамы алдынан, улым, ҡыҙым һәм кейәүем Өфөнән ҡунаҡҡа килеп төштөләр. Йүгереп сығып ҡаршы алдыҡ. Сумкалар, ҡатырға ҡумта, тағы әллә ниндәй ваҡ әйберҙәр индереп, иҙәнгә ҡуйҙылар. Ҡунаҡтарҙы ҡаршылап, ул-был иткән арала күстәнәскә тигән әйберҙәр араһынан ниндәйҙер сәйер тауыш ишетелгәндәй булды. Тора-бара сәйер тауыш сыйылдауға, унан һулҡылдауға күсте. Шул ваҡыт ҡатырға ҡумтаны астылар ҙа, эсенән ап-аҡ, күҙҙәре ҡап-ҡара бәләкәй генә көсөктө сығарып: "Бына, атай, һиңә тыуған көнөңә", - тип ҡулыма тотторҙолар.

Иртәгә, 10 октябрҙә, Башҡортостанда Ҡурай көнө билдәләнә. Ә ҡурай башҡорт өсөн - сакраль төшөнсә. Беҙ - уны, ул беҙҙе данлай, күтәрә. Ҡурай сәскәһе республика гербына һәм флагына төшөрөлгән, Ҡурайсылар союзы, Дәүләт ҡурайсылар ансамбле, Башҡорт милли музыка ҡоралдары оркестры булдырылған, Октябрьский ҡалаһында Ғата Сөләймәнов исемендәге Республика Ҡурай байрамы, Йомабай Иҫәнбаев исемендәге республика ҡурайсылар конкурсы, район һәм ҡалаларҙа Ишмулла һәм Сәйфулла Дилмөхәмәтовтар, Әҙеһәм Исҡужин һәм башҡа билдәле ҡурайсылар исемендәге бәйгеләр үтә. Күп урында ҡурайға һәйкәл ҡуйылған. Ҡурай һәм ҡурайсы... "Мираҫ" йыр һәм бейеү фольклор ансамбле солисы, ҡурайсы Юлай Ҡасимов менән әңгәмәлә ҡурай һәм ҡурайсы булыу серҙәрен асырға тырыштыҡ.

Аппарат хеҙмәткәренең эш көндәре

Тормошта етешһеҙлектәр күп, ә кешеләр төрлө булған хәлдә лә, беҙҙе яҡты киләсәк хаҡына эшләргә һәм йәшәргә ынтылыу берләштерҙе. Партия, совет, профсоюз ойошмаларының һәм ауыл, ҡала кешеләренең бергәләп эшләүе, уларҙың хеҙмәттәшлеге үҙ-ара ышаныс тыуҙыра, ауырлыҡтарҙы үтергә әҙер булыу һәм еңеүгә өлгәшеү мөмкинлеген бирә торғайны.

Башҡортостан Республикаһының дәүләт суверенитетын иғлан иткәндән һуң өлгәшкән ҡаҙаныштарыбыҙҙың береһе - ул башҡорт теленә рус теле менән бер рәттән дәүләт теле статусы бирелеү факты булды. Был беҙгә закон нигеҙендә туған телебеҙҙе һаҡлау, уны артабан үҫтереү, балаларҙы әсә телендә уҡытыу буйынса яңы мөмкинлектәр асты.

G7 ("Етәү төркөмө") - АҠШ, Германия, Япония, Британия, Франция илдәре 2024 йылдан алып Рәсәйҙең тотҡарландырылған активтары килеме иҫәбенән Киевҡа 50 млрд доллар кредит биргән, шуның 10,5 миллиарды - быйыл. Шулай итеп, Рәсәй активтары килеме иҫәбенә ҡаралған финанслау лимиты тотоноп бөтөрөлдө. Хәҙер иһә Евросоюз Рәсәй аҡсаһын урлауҙың яңы схемаһын уйлап сығарҙы.

Әбейҙәр сыуағының йылы, иркә ҡояшлы һуңғы көндәре лә үтеп китте. Урамда - сираттағы октябрь айы. Ялҡытҡыс ваҡ ямғырлы, һалҡыныраҡ, ҡараңғы тиҙ төшә торған миҙгел тиҙерәк үтһен дә, күңелдәрҙе сафландыра торған аҡ ҡыш етһен ине, тип хисләнеп йөрөгән саҡ хәҙер. Әммә бынан 36 йыл элек беҙ ошондай уҡ октябрь айында бик күптәребеҙҙең йөрәктәрен елкендергән, киләсәккә яҡты өмөттәр уятҡан сәйәси ваҡиғаның шаһиты булдыҡ. Аң-зиһенебеҙгә ятыраҡ тойолған "суверенитет" һүҙе менән килеп инде уның шаңдауы. Хәҙер ошо термин онотолоп та бара, әммә уҙған быуаттың 90-сы йылдарында, СССР тип аталған оло держава сәйәси-иҡтисади ҡыйралыш кисергән үтә ҡатмарлы шарттарҙа, милли төбәктең суверенитетын иғлан итеүҙе, йәғни республикабыҙҙың үҙаллылыҡҡа, үҙ ерлегебеҙҙә ҡабул ителгән закондарға ярашлы йәшәргә хоҡуҡлы икәнен бар илгә белдереүҙе ул саҡтағы етәкселәребеҙҙең хәл иткес сәйәси ҡарар ҡабул итеүе тип таныу фарыз.

Пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәренән тыш, бөгөн һуғыш яланын күҙ алдына килтереп булмай, ти республика Башлығының РФ Милли гвардияһы ғәскәрҙәре менән үҙ-ара эш итеү буйынса кәңәшсеһе Артур Йомағужин. Махсус хәрби операция зонаһында БПЛА подразделениеларға тактик өҫтөнлөк бирә, разведка алып барыу һәм һөжүм итеүҙең төп ҡоралы булып тора. Нимәһе бигерәк тә мөһим: һалдаттар ғүмерен һаҡлауҙа алыштырғыһыҙ сара ул.

Республика байрамы алдынан Өфөнөң Мөхәмәт Исҡужин исемендәге 136-сы Башҡорт лицейында "Ҡурай" кабинеты асылыуға арналған матур тантана булды.

Өфөлә һәм республикала киҫкен респиратор вирус инфекциялары буйынса хәл бөгөнгә тотороҡло. Был хаҡта Роспотребнадзорҙың Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Галина Пермина мэриялағы оператив кәңәшмәлә хәбәр итте.

Боронғо культура булараҡ, виноград (йөҙөм) тик бойҙайҙан ғына ҡалыша. Ул ҡырағай хәлдә бейек ағастарға үрмәләп үҫә. Виноград плантацияларында уның һәр ваҡыт осон ҡырҡып торалар, һәм ул ҡыуаҡ формаһында үҫә йәки үрмәләп үҫеү өсөн сымдарҙан махсус кәртә ҡоралар.

Өфө фән һәм технологиялар университетының тәбиғәт һәм кеше институтының өлкән уҡытыусыһы Александр Шевченко бәшмәк менән ағыуланмаҫ өсөн ниндәй шарттарҙы үтәргә кәрәклеге хаҡында һөйләне.

Билдәле булыуынса, Президент Владимир Путиндың указына ярашлы, 2026 йыл Рәсәй халыҡтары берҙәмлеге йылы билдәһе аҫтында үтә. Илебеҙҙең иң алыҫ төбәгендә көн иткән чукчалар хаҡында бөгөнгө һүҙебеҙ.

Борон Яйыҡ буйында Ҡарас тигән мәргән уҡсы йәшәгән. Бер ваҡыт Ҡарас һунарға киткән саҡта ҡаҙаҡ сапҡынсылары туғайҙағы йылҡы өйөрөн ҡыуып алып киткәндәр. Ҡарас, быны ишеткәс, буҙ ҡашҡаһын менә һалып, ҡаҙаҡтар артынан япа-яңғыҙ сабып сығып киткән. Ҡыуып еткәс, ҡаҙаҡ башлығы алдына сығып баҫҡан да былай тигән:

Корея менән Башҡортостандың ниндәй уртаҡ яҡтары бар тип уйлайһығыҙ? Ә бына корея телен үҙ теләге менән өйрәнгән башҡорт егете Арыҫлан Сәлмән улы ЯРМУЛЛИН ул оҡшашлыҡтарҙы яҡшы белә, быйыл ул Кореяның Берләштереү министрлығы янында эшләгән Мәғрифәтселек советының 25-се саҡырылышы ағзаһы итеп һайланған. Ошо ваҡиға айҡанлы беҙ ҙә уға үҙ һорауҙарыбыҙҙы бирҙек.

Бөгөнгө әңгәмәселәребеҙ - Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ғалимдары, филология фәндәре докторы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Гөлнур Рауил ҡыҙы ХӨСӘЙЕНОВА һәм философия фәндәре кандидаты, этнолог Зәкирйән Ғәлимйән улы ӘМИНЕВ.

Номенклатурала үткән йәшлек

Мәскәүҙән ҡайтҡас, мин бер йылдан ашыуыраҡ "Агитатор блокноты" баҫмаһын сығарыу эше менән мәшғүл булдым. Был ябай инструктор эшенә ҡарағанда абруйлыраҡ, үҙаллы һәм ижади эшкә тиң ине.

Бөгөн беҙ, яһалма интеллект белгесе Рөстәм Нурыев һәм гәзиттең виртуал хәбәрсеһе - КӨФӨ (бөгөн ЯИ-эксперт ролендә), теманы үҙ-ара уртаға һалып һөйләшергә булдыҡ. Был юлы беҙ ҡоро теоретик кәңәштәрҙән ҡасып, уның менән туған башҡорт телебеҙҙә нисек дөрөҫ аралашырға, унан үҙебеҙгә кәрәкле эште нисек эшләтергә икәнлеген аныҡ миҫалдарҙа күрһәтергә ҡарар иттек.