(Генерал-майор И.В. Чернов яҙмаларынан)

Граф В.А. Перовский
(1833-1842 йылдарҙа Ырымбур губернаторы булған).

Перовскийҙың һуңынан Ырымбур генерал-губернаторҙарына бирелгән аныҡ билдәләнгән хоҡуҡтары булмай, ул үҙенең ҡарамағына нимәне файҙалы тип таба, шуны төҙөтә һәм булдыра, йәмғиәткә бер нисек тә ҡағылмаған әйберҙәргә лә аҡса тотона.

Махсус хәрби операция тормошобоҙға бик ҙур үҙгәрештәр индерҙе. Ил халҡы берҙәм булып, ауырлыҡтарҙы еңеләйтеүгә һәр кем хәленән килгәнсә үҙ көсөн һала. Кемдер яу яланында алыша, икенселәр тылда хәрбиҙәр өсөн үтә лә кәрәк әйберҙәр эшләй, өсөнсөләр гуманитар ярҙам йыйып, уны алғы һыҙыҡҡа алып бара һәм башҡалар. Яңыраҡ Башҡортостандың тәүге ирекмән ҡатын-ҡыҙҙар отряды Луганск халыҡ республикаһында хәрби госпиталдә эшләп ҡайтты. "Беренсе тирмә" төбәк проекты ирекмәндәренең тәүге төркөмө составындағы хәрбиҙәрҙең ҡатындары, әсәләре, апай-һеңлеләре һәм шулай уҡ гуманитар ярҙам йыйыуҙа әүҙем ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙар араһында Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Муса ауылы хакимиәте башлығы Илмира Әнүәр ҡыҙы ҒӘЛИӘХМӘТОВА ла бар. Уның һөйләгәндәрен гәзит уҡыусыларға ла тәҡдим итәбеҙ.

Халыҡ мәнфәғәте өсөн халыҡ менән бергә эшләү мөһим. Октябрь аҙағында Бөрйән муниципаль хакимиәте башлығы итеп тәғәйенләнгән Рәмил Абдуллин үҙенә шундай маҡсат ҡуйған. Быға тиклем Ишембай районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары булып эшләгән замандашыбыҙ менән ҡыҫҡа әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.

Өфөлә ХХ Рәсәй һәм Ҡаҙағстан төбәк-ара хеҙмәттәшлеге форумы булып үтте. Юбилей форумын үткәреү урыны тап Башҡортостандың баш ҡалаһы булыуы осраҡлы түгел. Эксперттар бер нисә тапҡыр беҙҙең төбәктең мәҙәниәттәр һәм цивилизацияларҙың Евразия диалогында айырым ролен һыҙыҡ өҫтөнә алды.

Украинаның ATACMS Америка ракеталары менән Рәсәй территорияһына һөжүменә яуап итеп, Рәсәйҙең уртаса аралыҡҡа "Орешник" баллистик ракетаһы менән Днепропетровскиҙағы Көньяҡ машиналар эшләү, ә әлеге ваҡытта ҡорал етештереү заводын утҡа тотоуы үткән аҙна аҙағының иң яңғырауыҡлы шаңдау тыуҙырған ваҡиғаһы булды.

Башҡортостанда йыл башынан балалар омбудсмены Ольга Панчихинаға мәктәптә балаларҙы буллингтан яҡлау буйынса 115 мөрәжәғәт килгән. Былтыр ҙа ялыу һаны шул кимәлдә булған.

Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың указына ярашлы, 12-14 декабрҙә Өфөлә Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайының VI съезы үткәрелә. Форумда республиканан, Рәсәй төбәктәренән һәм сит илдәрҙән 500-ҙән ашыу делегаттың ҡатнашыуы көтөлә.

Башҡорт һәм бөтә күп милләтле әҙәбиәттең бәхетенә күрә, Бөйөк Ватан һуғышының дәһшәтле уты Мостай Кәримде йота алмай. Иҫән ҡалған әҙип яңы башҡорт әҙәбиәтенә нигеҙ һалып, уны бөтә Союз, хатта донъя кимәленә күтәреүсе булып таныла. Әҙипте был бейеклеккә илткән юл һуғыш йылдарында уҡ ижад иткән шиғырҙарынан башлана, улар төрлө телдәргә тәржемә ителеп, киң танылыу яулай. Үҙе арабыҙҙа булмаһа ла, ижады күңелдәребеҙҙә мәңгелеккә урын алған Мостай Кәримдең тыуыуына 105 йыл тулды быйыл. Ошо айҡанлы Башҡортостан буйлап бихисап саралар теҙмәһе ойошторолдо, шуларҙың береһе - Өфө фән һәм технологиялар университетында үтте.

Ошо көндәрҙә "Башҡортостан" дәүләт концерт залында йылдың иң сағыу сараларының береһе - "Байыҡ" башҡорт бейеүҙәрен башҡарыусыларҙың республика телевизион конкурсының Гала-концерты үтте. Ун етенсе тапҡыр үткәрелгән сараның еңеүселәре билдәләнде. Улар араһында Өфө фән һәм технологиялар университетының башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультетының бейеү коллективтары үҙ номинацияларында еңеүҙәр яуланы. Ошо уңайҙан конкурс тураһында факультеттың деканы, филология фәндәре докторы, профессор Гөлфирә Риф ҡыҙы АБДУЛЛИНА менән һөйләштек.

Режиссер, сценарийҙар авторы Фәрзәнә Утарбаеваның фильмдары иғтибар үҙәгенән төшөп ҡалғаны юҡ. Тормош, йәшәү мәғәнәһе тураһында уйланырға, үҙеңдең ғүмереңде күҙ алдынан үткәреп, киләсәккә икенсерәк ҡараш ташларға ярҙам иткән фильмдар төшөрә ул. Һәр геройы кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәтен нығыраҡ аңларға ярҙам итә. Кино сәнғәтендә үҙенең йөҙө, һүҙе булған режиссерҙың эштәре берәүҙе лә битараф ҡалдырмай. 30 октябрҙә Краснодарҙа XX "Молодой киновек" халыҡ-ара һәүәҫкәр һәм профессиональ фильмдар кинофестивале еңеүселәре бүләкләнде. Фестивалдә бар донъянан 500-ҙән ашыу фильм ҡатнашты. Ойоштороусылар булып Краснодар крайының Мәҙәниәт министрлығы һәм губернаторы сығыш яһаны. Ә Гран-приҙы Фәрзәнә Утарбаеваның "Нигеҙ" фильмы яуланы. Ошо уңайҙан еңеүсегә бер нисә һорау бирҙек.

йәки Мәктәптең ҙур бер ғаиләгә әйләнеүе хаҡында

Бөгөнгө әңгәмәсебеҙ - М. Исҡужин исемендәге 136-сы Башҡорт лицейы директоры Шәмсулла Хәбибулла улы ХӘБИБРАХМАНОВ. Ул 40 йылға яҡын педагогик эш стажы булған юғары категориялы белгес һәм етәксе. Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү буйынса маҡтаулы хеҙмәткәре, БР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Салауат Юлаев ордены кавалеры.

(Генерал-майор И.В. Чернов яҙмаларынан)

Граф В.А. Перовский
(1833-1842 йылдарҙа Ырымбур губернаторы булған).

Обручев килеүгә бер йыл да үтмәй, поташ заводтары уның бойороғо буйынса ябыла. Икенсе бер рәүештә башҡорт урмандарынан килем Ырымбурҙың үҙендә алына, сөнки унда һәр саҡта ла Башҡортостандан килтерелгән төҙөлөш ағасы һәм утын ҡулланыла. Перовскийҙың юллауы буйынса батша ғали йәнәптәре башҡорттарҙан ағас һатып алыу, уны урындарҙа ирекле хаҡ менән киҫеү буйынса бойороҡ бирә, ә әҙер ағасты башҡорттар үҙҙәре Урал һәм Һаҡмар йылғалары буйлап, башҡа эшсе командалар кеүек үк хеҙмәткә ялланып, һал менән Ырымбурға тиклем килтерергә тейеш була.

"Атайсал. Яҡташлыҡ көсө" форумы был юлы Ейәнсура районында уҙҙы. Форум Ейәнсура, Көйөргәҙе, Күгәрсен, Йылайыр, Мәләүез, Хәйбулла райондарының, Күмертау ҡалаһының, Ырымбур өлкәһенең изге уйлы, изге ниәтле меценаттарын, әүҙем эшҡыуарҙарын, йәмәғәт эшмәкәрҙәрен, төрлө йүнәлештәге фекер алышыу майҙансыҡтарына йыйып, "Атайсал" проекты һөҙөмтәләрен, уңыштарын, еңеүҙәрен барланы, киләсәккә эш йүнәлештәре тураһындағы фекер-идеялар менән уртаҡлашты.

Донъяның иғтибар үҙәгендә - Рәсәй-Украина конфликты һәм ошоға бәйле АҠШ-тың яңы һайланған президенты Дональд Трамптың һайлау алды программаһында конфликтты хәл итеү буйынса биргән вәғәҙәһенең әле һаман урынынан ҡуҙғатыла алмауы.

Урамдағы, йәшәгән йортоғоҙ алдындағы машиналар теҙмәһенә күҙ һала йөрөйһөгөҙҙөр, моғайын: ниндәй генә маркалар юҡ! Бер заман хатта беҙҙең подъезд алдына шулар араһында әлегәсә булмаған бейек, күрмәлекле, ғорур һауа ҡошона оҡшаған "Лексус" килеп ҡунаҡланы хатта.

Мин Сибай интернат-гимназияһында уҡыным. Алыҫ райондан булғас, каникулдарға ғына ҡайта инем. Бүлмәләге ҡыҙҙар Сибай янындағы ауылдан булған класташ ҡыҙға барып йөрөнөк. Ғаиләһендәге өс баланың һәр береһе ял һайын кеше алып ҡайтыуына бер ҡасан да кире һүҙ әйтмәгән, һәр саҡ өҫтәл тултырып һый әҙерләп ҡаршы алған атай-әсәһенә әле булһын һоҡланам. Йә, ярай, һүҙем икенсе хаҡта ине.

Беренсе класта мин Ф. Мостафина исемендәге 20-се Башҡорт гимназияһында уҡыным. Һупайлы биҫтәһенә күскәс, атай-әсәйем мине: "Пушкин лицейҙа уҡыған, был да лицей, унда уҡыһаң, үҙең дә шағир, ҙур шәхес булырһың", - тип, яңы фатирыбыҙ янындағы 136-сы Башҡорт лицейына уҡырға күсергә өгөтләне. Ысынлап та был ҡарар минең яҙмышымды хәл итте лә инде.

Сибай концерт-театр берекмәһе 31-се ижад миҙгелен мәңгелек йырҙар авторы, яратҡан легендар композиторыбыҙ Рим Хәсәновтың үлемһеҙ йырҙарынан торған шәп концерт менән асҡайны. Был концертты иң беренселәрҙән булып Баймаҡ, Өфө ҡалалары, Ейәнсура районының Иҫәнғол ауылы халҡы ҡарап ҡыуанһа, 28 ноябрҙә Кушнаренко, 29 ноябрҙә Дүртөйлөлә тәҡдим ителәсәк.

Көҙ, йылдағыса, һалҡын тейҙереүҙән һәм төрлө вирустарҙан сирләй торған осор инде ул. Быйыл, етмәһә, йылы мәлдең ҡапыл ғына ҡышҡыса һалҡын көндәргә күсеүе лә вирустарҙың әүҙемлегенә килтерәсәк. Рәсәйҙең 16 төбәгендә дауахананан тыш пневмония менән сирләүселәр һанының артып китеү сәбәптәрен табиптар тап ана шул һауа торошондағы температура тирбәлеше менән бәйләй ҙә инде. Белгестәр, төрлө ағзаларҙы зыянлауына ҡарамаҫтан, пневмония менән менингиттың үҙ-ара оҡшаш билдәләре хаҡында һөйләне.

Өфөлә "Бейеү - ул халыҡ күңеле" хореография сәнғәте фестивале тамамланды. Унда төрлө төбәктәрҙән үҙ халҡының йөҙөк ҡашы һаналған коллективтар ҡатнашты. Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле менән Дағстандың "Лезгинка" ансамбле ҡатнашлығында үткән йомғаҡлау концерты "Бейеү - ул халыҡтың йәне" фестиваленең дүртенсе финал концерты булып тора. Ошо ҙур сара айҡанлы матбуғат конференцияһы ла уҙғарылды. Унда хөрмәтле ҡунаҡтарҙың береһе - Дағстандың "Лезгинка" дәүләт академия бейеү ансамбленең етәксеһе һәм генераль директоры, РФ Президенты эргәһендәге мәҙәниәт һәм сәнғәт советы ағзаһы, Рәсәйҙең Милли профессиональ ижади коллективтары берлеге рәйесе Джамбулат Мусаевич МАГОМЕДОВ сығыш яһап, башҡорт бейеү сәнғәтенә юғары баһа бирҙе. Түбәндә - уның сығышынан өҙөк.