Өфөнөң "Кузнецов затоны" биҫтәһендә Волга буйы федераль округындағы иң ҙур мәктәп эш башланы. 2 200 балаға иҫәпләнгән 164-се мәғариф үҙәген асыу тантанаһында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡатнашты.

Республика Башлығының хәрбиҙәр менән бәйләнеш буйынса кәңәшсеһе Алик Камалетдинов, Махсус хәрби операция барышында Башҡортостан яугирҙары пилотһыҙ осоу аппараттары менән эш итеүҙә ҙур тәжрибә тупланы, ти.

Ҡышҡы селләнең бер көнөндә юлды ҡыҫҡартыу маҡсатында ҡала паркы аша үтергә тура килде. Шау селтәрҙәй аҡ бәҫкә төрөнгән ағастар шып-шым ҡатып ҡалған. Йылыраҡ көндәрҙә бындағы кескәй урман эсе ҡоштарҙың сыр-сыуына күмелә, йөҙйәшәр имән башынан йылғыр тейен дә килеп төшә һәм кемдәрҙер ҡалдырған сәтләүктәрҙе сыртылдатып яра башлай.

Рамаҙан айы етә башлау менән үҙҙәрен Ислам динендә хис иткән кешеләрҙең бына ошо ай хаҡында, ураҙа тотоу тураһында фекер алыша башлауҙары - тәбиғи. Һүҙҙәр, ғәҙәттә, ураҙаны тотоу-тотмау хаҡында бара. "Һин ураҙа тотаһыңмы?" "Юҡ, ураҙа ҡайғыһы юҡ әле, мин - эш кешеһе бит. Ана, өйҙә эшһеҙ ятҡандар тотһон…" Йә булмаһа, "Ураҙа тоторға мин мулла түгел бит. Уларҙың башҡа ни эше бар, әйҙә, тотһондар". "Ә минең, ысынлап та, тотҡом килә ул, тик шәкәр ауырыуы менән яфаланам. Ураҙа тотһам, сирем көсәйеп китер тип ҡурҡам", тигәндәр ҙә бар. "Мин ураҙаларымды ҡалдырмайым, тик тап шул ваҡытта вахтаға китер мәлем етә, һуңынан тоторға тип уйлайым..." Ураҙаға ҡағылышлы, бына шуның һымаҡ һәм башҡа бихисап фекерҙәр, һылтауҙар ишетергә тура килә халҡыбыҙ араһында.

Кашпировский шарлатанмы?

Совет власы осоронда, гипнозға арналған байтаҡ ҡына ғилми хеҙмәттәр баҫылып сыҡҡан хәлдә лә, медицинала гипнотерапия киң таралыу тапмай. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хатта буласаҡ медиктарҙы ла махсус рәүештә гипноз алымдарына өйрәтмәйҙәр.

Бәйғәмбәрҙәрҙең дә ғаиләләре булған. Ҡөрьәндә Аллаһы Тәғәлә һуңғы бәйғәмбәр Мөхәммәткә (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) былай ти: "Һинән алда ла Беҙ бәйғәмбәрҙәр күндерҙек һәм уларға ҡатындар һәм балалар бирҙек" ("Рәғид"сүрәһе, 13.38). Аллаһы Тәғәлә мосолмандарҙың туйыныу өсөн саралар табыу тырышлығын - Уға табыныу, ә ғаиләлә тотонолған сараларҙы иғәнә килтереү, тип ҡабул итеп, уларға мәрхәмәт күрһәткән. Шуға ла кем ғаиләһен туйындырыу өсөн яуаплы, улар уны эске тойғолары менән Аллаһы Тәғәләгә табыныу итеп башҡарһын. Әммә мосолман бер ҡасан да матди байлыҡ туплауға ынтылмаҫ. Ул киләсәк тормошо һәм Аллаһ тарафынан уға һалынған бурыстарҙы тейешле кимәлдә үтәү тураһында онотмаҫҡа тейеш. Һәр кешегә ерҙә йәшәү өсөн сикле ваҡыт бирелгән һәм мосолман быны аңлап, үҙен әлеге һәм киләсәк тормошта тәьмин итергә бурыслы.

Кеше менән булған хәлгә ҡарап һабаҡ алырға ынтылып тормаһаҡ та, түбәндә һөйләнәсәгенә иғтибар итһәгеҙ икән. Күршелә генә йәшәгән, аралашып йөрөгән ҡатынҡайҙың "Был турала яҙайыҡ әле", тейеүемә лә риза булыуын аңлайым, сөнки бер нисә ай дауамында уның аҡылдан яҙыр сиккә етеүенең шаһиты булырға тура килде.

Элекке күршем менән һөйләшеү күңелемә тынғылыҡ бирмәй. Күптән осрашҡаныбыҙ юҡ ине. Хәл-әхүәл һорашып, тротуар уртаһында апаруҡ ваҡыт торҙоҡ. Ҡыҙы мәктәпкә барғас, бер-бер артлы ғына ике ул табып, ирен ҡыуандырғанын, өлкәненең быйыл 15-е тулғанын, кесеһенең бишенсене тамамлауын белдем.

Туған телебеҙҙе һаҡлау мәсьәләһе бөгөн үтә лә киҫкен тора. Күҙ алдында уны ҡулланыу даирәһе тарая, хатта башҡорт мөхите хөкөм һөргән саҡта ла балалар русса аралашыуға күсә, әсә телен һанламай башлай. Халҡыбыҙ алдында торған ошо оло һынауҙы лайыҡлы үткән өлгөләр ҙә бихисап. Миҫал итеп, Өфөнән Әҙелбаевтар ғаиләһен килтерергә була.

Бала бағыуҙы тәрбиәнең ышаныслы тағандарынан башларға кәрәк, тигәйнек. Тағандар өсәү: һаулыҡ, рухи сәләмәтлек, үҙ намыҫың алдында яуаплылыҡ. Ошо өс таған ҡаҡшамаһа, бала белемгә лә эйә булыр, тәбиғи һәләтен дә аса алыр, маҡсатына ла өлгәшер, атай-әсәй йөҙөнә лә ҡыҙыллыҡ килтермәҫ, ололарға хөрмәт күрһәтер, кеселәргә кеселекле булыр. Ошо тағандарҙы ҡаҡшатмау бурыс.

"Миллионер булыр өсөн миллионерҙарса фекерләргә кәрәк" тигән һүҙҙәрҙең нигеҙендә дөрөҫлөк ята. Донъяның уңышлы кешеләре, юғары үрҙәргә күтәрелгәнсе үк үҙен бай, эшлекле һәм уңышлы итеп күрә белгән. Баштағы дөрөҫ уй тормошто йөҙ һикһән градусҡа әйләндереп ебәрергә һәләтле булыуын аҡыл эйәләре инде әллә ҡасан иҫбатлағанын да беләбеҙ. Мәләүез ҡалаһында тауыҡ һәм бүҙәнә үрсетеү менән шөғөлләнгән, киләсәктә үҙен ҡошсолоҡ фабрикаһы етәксеһе итеп күрергә теләгән ун ике йәшлек Йәлил Салауатов миҫалы быға раҫ та инде.

Ошо көндәрҙә Өфө ҡалаһының бер мәктәбендә булған ғәҙәттән тыш ваҡиға йәмғиәттә ҙур резонанс тыуҙырҙы: Владик (исеме үҙгәртелеп бирелде), 9-сы класс уҡыусыһы, мәктәпкә пластмассанан яһалған уйынсыҡ автомат алып килә, тарих уҡытыусыһына (бер үк ваҡытта уның класс етәксеһе) һәм өс класташына төбәп ата, петардалар шартлата.

Редакцияға Вәли Иҙрисовтан яһалма интеллект мөмкинлектәре һәм хәүефтәре тураһында һорауҙар килде. Беҙ был хаҡта туранан-тура ЯИ-ның үҙенән һорарға булдыҡ һәм донъяның алдынғы өс виртуаль әңгәмәсеһе, Әлисә (Алиса, Рәсәй), Дөпсөк (DeepSeek, Ҡытай) һәм Google яһалма интеллекты (АҠШ) нейроселтәрҙәренә мөрәжәғәт иттек. Уларҙың киң мәғлүмәтле, урыны менән айырылып торған, әммә төп фекерҙәре берҙәм булған яуаптарын иғтибарығыҙға тәҡдим итәбеҙ.

Үткән аҙнаның йәкшәмбеһендә РФ Оборона министрлығы Рәсәй яугирҙарының бер-бер артлы тағы ла бер нисә тораҡ пунктын - Сумы өлкәһенең Сидоровка һәм Харьков өлкәһенең Глушковка, унан бер көн алда Чугуновка ауылдарын яулауы хаҡында хәбәр итте. Был йүнәлештә Украина ҡораллы көстәре 150-нән ашыу һалдатынан, дүрт складынан һәм 12 пикабынан ҡолаҡ ҡаҡты.

...Пушкиндың балыҡсы ҡарты, кәпәсен һалып, диңгеҙ ярында алтын балыҡҡа: "Өйөм туҙҙы, ҡыйығынан ямғыр үтә: зинһар, йортома капремонт эшләп бирсе?"- тип ялбара. Зәңгәр генә диңгеҙ төҫө шул саҡ ҡарайып китә, алтын балыҡ та оҙаҡ ҡына уйланып торғас:"Эй бабай-бабай, ни теләһәң, шуны бирҙем, ләкин капремонт... мин ул тиклем алтын да түгелмен шул, хуш!" - ти ҙә кире диңгеҙгә сумып юҡ була...

Башҡорт балы, башҡорт ҡымыҙы, башҡорт ҡурайы янында бөтә илгә дан ҡаҙанған башҡорт шәле лә бар. Башҡорт дебет шәле Башҡортостан халҡын ғына түгел, бөтә Урал буйын, Ырымбур өлкәһен, Үзбәкстан, Алыҫ Көнсығыш, Себер, Мәскәү, Ханты-Мансы тарафтарын да йылыта. Уның шифалы йылыһын халҡыбыҙ борондан белгән, дебет алыу, һайлау серен, бәйләү оҫталығын ҡулдан-ҡулға тапшырған.

4 ғинуар Бөтә донъя гипноз көнө тип иғлан ителгән. Был тәҡдим АҠШ-та йәшәүсе гипнотерапевт, Гипнотизерҙарҙың милли гильдияһы уҡытыусыһы, яҙыусы Том Николи тарафынан индерелгән. Гипноз һәм гипнотерапия менән бәйле бик күп яңылыш фекерҙәр һәм мифтар әлеге ваҡытта ла юҡҡа сыҡмаған, улар ғилми яҡтан инҡар ителмәй ҡала бирә. Шуға күрә хәҙерге осорҙа был көн бар донъяла төрлө милли һәм халыҡ-ара профессиональ ойошмалар тарафынан билдәләнә, уның сиктәрендә һәр төрлө тематик һәм мәғрифәти саралар - лекциялар, семинарҙар, вебинарҙар, гипноз сеанстары уҙғарыла, документаль фильмдар күрһәтеү ойошторола.

Эҫе Африка иленең тропик далаларында айырылмаҫ ике дуҫ, фил менән жираф, йәшәгән. Таң һарыһынан алып ҡараңғы төшкәнсе, улар киң көтөүлектәрҙә утлағандар. Оҙаҡ яуған ямғырҙар миҙгеле үткәс, далала тормош урғып ҡайнай башлай: ер күпереп торған һутлы үләнгә күмелә, йәшел төҫкә ингән ағас һәм ҡыуаҡлыҡтар шаулай. Бер-береһенә иңгә-иң терәлешеп, тыныс ҡына антилопа, ҡырағай аттар, буйволдар утлай. Сәрүәр (акация) ағасының киң күләгәһендә, йәшелгә күмелгән сикһеҙ киңлекте күҙ уңынан ысҡындырмай ғына күҙәтеп, ғорур арыҫландар ял итә. Ҡуйы әрәмәлектә гепард, һыртлан, ҡаплан, сүл бүреһе кеүек бәләкәйерәк йыртҡыстар йәшеренгән. Ә инде мөлдөрәмә тулы күлдәрҙең йылы һыуында һәм ситендәге шифалы батҡағында бегемот менән носорог наҙлана

Мәҡәләмде бер лаҡап менән башлап китергә булдым әле. Бер кеше кирбесте порошок хәленә килгәнсе иҙеп, баҙарға һатырға алып сыҡҡан, имеш. Һауытына "Сысҡан дарыуы" тип яҙып та ҡуйған. Кешеләрҙе, әлбиттә, уның "инструкцияһы" ҡыҙыҡһындыра:
- Нисек ҡулланырға был дарыуҙы?

Һаулыҡ мәсьәләләре буйынса эшләүсе бер компания 100 йәш һәм унан да уҙып киткән 100 кеше менән оҙайлы сәләмәтлек серҙәре тураһындағы һорауға яуап алыу ойоштора. Һөҙөмтәләрҙән күренеүенсә, ҡартлыҡтан дарыу булмаһа ла, кешенең үҙ ғүмерендәге көндәлек яҡшы ғәҙәт-ғәмәлдәре мөһим әһәмиәткә эйә тип табыла. Оҙон ғүмерлелекте, ғәҙәттә, генетика менән аңлатырға яратһалар ҙа, ул барыбер төп сәбәп булып тормай. Нью-Йорк университеты ғалимы Джордана Вайсс ҡартлыҡты тиҙләтеүсе елһенеү, ҡан тамырҙарының зарарланыуы, тән мускулын юғалтыу һәм стресс кеүек факторҙарҙы сәләмәт ғәҙәттәр тотҡарлауын иҫбатлай. Шуларҙың бер нисәһе: